Poziom trawy

mroźna noc

2012-02-12T20:37:00.000+01:00

mroźna noc

w pustej ulicy echo

skrzypienia śniegu

Vulnerasti cor meum...

2012-02-08T10:43:00.001+01:00

Taki sobie utwór znalazłam do słuchania przy kawie

Caprioli: Vulnerasti cor meum - Philippe Jaroussky

Vulnerasti cor meum soror mea sponsa,

Et uno unguentorum tuorum,

Vulnerasti cor meum soror mea sponsa

In uno crine colli tui.

Quam pulchra es amica mea,

Pulchra et quam decora!

Pulchriora sunt ubera tua

Vino et odor unguentorum tuorum

Super omnia aromata.

żadnych śladów

2012-02-06T19:24:00.000+01:00

żadnych śladów

żadnego ptaka

śnieg, tylko śnieg

Ptaki - konkurs Eddiego nr 5

2012-02-05T15:07:00.000+01:00

ptaki na niebie

hen! za horyzont

biegną źrenice

pierwszy śnieg

na progu kurnika

młodzież w ordynku

Konkurs Eddiego - Ptaki

Szymborska

2012-02-01T22:24:00.000+01:00

Wisława Szymborska nie żyje

Jan Dismas Zelenka, Miserere c-moll (Ps 50)

Szekspir w torebce

2012-01-22T23:56:00.001+01:00

Jak na autora, o którym pewni sceptycy sądzą, że nigdy nie istniał, przypisując jego twórczość komuś anonimowemu, kto musiał ukrywać swoją tożsamość, jest Szekspir mimo wszystko dramaturgiem najczęściej czytanym, komentowanym i wystawianym na różne sposoby. Do tradycyjnych teatralnych form recepcji ewoluująca wciąż sztuka dodała przeróbki operowe, ekranizacje, monodramy, pastisze. W przypadku zaś odbiorców nieanglojęzycznych dodać jeszcze trzeba setki, tysiące tłumaczeń, z których każde jest świadectwem z jednej strony stanu rozwoju danego języka narodowego, a z drugiej określonego - właściwego dla danej epoki - sposobu odczytywania dramaturga ze Stratfordu. Słowem, Szekspir, podobnie jak jego bohaterowie, jest wieczny. Szekspira nigdy dość.

Podobnego zdania jest zapewne Andrzej Seweryn, który na rozpoczęcie sezonu 2011/2012 w kierowanym przez siebie Teatrze Polskim w Warszawie przygotował monodram Szekspir Forever! (premiera 10 września 2011 r.). Spośród 49 sztuk Seweryn wybrał najciekawsze i najsłynniejsze monologi i sceny, które ułożone z grubsza w porządku gatunkowym (komedie, tragedie, kroniki historyczne) rysują przed oczami widzów galerię postaci, psychologicznych typów oraz problematykę twórczości Szekspira. Możemy więc usłyszeć interpretacje monologów Hamleta i Falstaffa, Ryszarda III i Henryka V, ale też Lady Makbet i Julii. Na teatralnej scenie jak na scenie życia pojawiają się problemy władzy, ambicji, bohaterstwa i tchórzostwa, miłości, wierności i zdrady, prawdy i kłamstwa; obserwujemy bohaterów w chwilach wielkich uniesień i chwilach słabości, w której być może, zdobywają się na największą mądrość.
Andrzej Seweryn proponuje swoiste, czasem kontrowersyjne odczytanie postaci. Pokazanie Julii jako starej kobiety cofającej się w burzliwą miłość z czasów młodości rzeczywiście może prowokować do pytań o trwałość uczuć i siłę wspomnień. Jednakże w najsłynniejszym monologu Hamlet wydał mi się nieprzekonujący jako histeryczny masochista, chcący sobie podciąć żyły szkłem rozbitej butelki. Hamlet neurastenik - tak; Hamlet nadwrażliwiec - tak; nawet paranoik byłby do przyjęcia, ale histeryk? Nie przekonuje mnie.
Każdy monolog to oddzielny minimonodram, popis aktorskiej sztuki, osobna scena, w której naocznie widzimy jak aktor staje się postacią, użyczając jej swojej fizjonomii, swojej cielesności, wiele ze swoich zapewne emocji i scenicznego kunsztu. Pomiędzy nimi Seweryn dialoguje z publicznością, prowokuje, inspiruje rozmowę o Szekspirze, o problemach, które w jego dramatach się pojawiają, o uczuciach, polityce, historii i ludziach po prostu. Mimo wielości prezentowanych fragmentów, nie zawsze przez wszystkich rozpoznawanych, jest w tym jakiś ład, porządek, który może na dłużej inspirować do przemyśleń. Z tego względu Szekspir Forever! można z jednej strony potraktować jako świetną powtórkę z Szekspira, a z drugiej jako wprowadzenie do jego twórczości dla tych, którzy go zbyt dobrze nie znają.
Osobną kwestią jest sprawa tłumaczenia. Spektakl jest wynikiem współpracy Seweryna z Piotrem Kamińskim, który pracuje nad najnowszymi tłumaczeniami sztuk Szekspira. Kamiński przełożył Ryszarda II, Makbeta, Wieczór Trzech Króli (wystawiony na scenie Teatru Polskiego w czerwcu 2011r.). Serię dramatów w nowym tłumaczeniu zaczęło w ubiegłym roku publikować wydawnictwo WAB. Czy dorównają popularnością tłumaczeniom Józefa Paszkowskiego, Macieja Słomczyńskiego czy Stanisława Barańczaka? Już teraz właśnie one zdominowały sceny np. Teatru Narodowego czy właśnie Teatru Polskiego. Być może teatr będzie tym medium, dzięki któremu polski czytelnik i widz z nowym tłumaczeniem się będzie oswajał. Lektura Makbeta świeżo wydanego przez WAB pozwala spojrzeć na dramat przez pryzmat języka może bardziej współczesnego, ale bez przesady, nieco momentami dosadnego, ale czas zweryfikować pogląd, że Szekspir pisał tylko wyszukaną, poetycką frazą.
Idąc na Szekspira w teatrze warto zmierzyć się z nim osobiście poprzez lekturę. Ja w każdym razie tak zrobiłam. I nawet zrobiłam ostatnio dwa razy. Przed pójściem na monodram Andrzeja Seweryna, a wczoraj przed obejrzeniem transmisji z Metropolitan Opera, gdzie w Sylwestra miała miejsce premiera Zaczarowanej wyspy, której libretto do muzyki najsłynniejszych barokowych kompozytorów zostało napisane na podstawie dwóch sztuk Szekspira: Burzy i Snu nocy letniej. Nawiązania są dość luźne, libretto nie trzyma się wiernie treści dramatów, a część bohaterów została wymyślona na potrzeby opery, niemniej warto wiedzieć, kim był Prospero w sztuce, aby docenić pomysłowość Jeremiego Samsa (autor libretta) oraz Davida Danielsa (kontratenor) kreującego rolę. W Zaczarowanej wyspie główną postacią kobiecą jest wiedźma Sykoraks (Joyce DiDonato), której w oryginale nie ma, jednak odgrywa rolę tak kluczową, a przy tym jej obecność została tak mocno i wyraziście uzasadniona muzycznie, że jak stwierdził jeden z krytyków, aż szkoda, że Szekspir jej nie wymyślił.
Albo taki Ariel. Dopiero gdy na skutek wielu pomyłek, próbując ogarnąć bałagan, którego narobił, wyśpiewuje karkołomną arię zapożyczoną z Il trionfo del tempo e del disinganno Händla (w tej partii Danielle de Niese ) widać i słychać, że naprawdę dysponuje energią i mocą zdolną wywoływać i uciszać burze. Co prawda, aby uzyskać końcowy efekt musi prosić o pomoc Neptuna (partia specjalnie napisana dla Placido Domingo), ale i tak wywiera ogromne wrażenie zwłaszcza w końcowej scenie uwolnienia.
Szekspir w teatrze - rzecz normalna; Szekspir w operze - wcale nie taka nowość (Fairy Queen skomponowana przez Henry`ego Purcella z 1692 r. jest adaptacją Snu nocy letniej); Szekspira w filmie prezentowali: Laurence Olivier, Orson Welles, Akira Kurosawa, Franco Zefirelli, Peter Brook, Kenneth Branagh, Roman Polański i jeszcze co najmniej ze dwudziestu innych. Kiedyś idąc ulicą w Warszawie zobaczyłam plakat, a na nim kto? Oczywiście ten nieśmiertelny Anglik: "Sonety" do muzyki Pawła Mykietyna w Pałacu w Wilanowie będzie śpiewał Michał Sławecki. Nie mogłam przepuścić takiej okazji. Szekspir jest wszędzie! Dlatego warto mieć go pod ręką na wszelki wypadek. Już nigdzie się nie ruszę bez Szekspira w torebce.

zimowy chłód

2012-01-18T21:24:00.000+01:00

zimowy chłód

wokół ulicznej lampy

wieczorne sfumato

Clint Mansell, Lux aeterna - Kronos Quartet

budzik w nocy

2012-01-15T07:44:00.000+01:00

budzik w nocy

za oknem śnieżna biel

zamiast słońca

piątek trzynastego

2012-01-13T23:33:00.000+01:00

piątek trzynastego

po śnieżnej zawiei

słoneczny spacer

styczniowa plucha

2012-01-12T23:16:00.000+01:00

styczniowa plucha

w rybnym

mrożone dorsze

święto Trzech Króli

2012-01-10T17:32:00.000+01:00

święto Trzech Króli

w gwarnej kawiarni

zapach cynamonu

nad nami noc

2012-01-09T01:12:00.000+01:00

nad nami noc

w bezsennym milczeniu

nasłuchuję

słoneczny ranek

2012-01-01T11:27:00.000+01:00

słoneczny ranek

po sylwestrowej nocy

wokół tak cicho

co za grudzień

2011-12-31T20:41:00.000+01:00

To jest teatr

2011-12-28T09:44:00.000+01:00

Irena Jun Biesiadę u hrabiny Kotłubaj wykonuje od 2004 roku. W materiałach warszawskiego Teatru STUDIO spektakl został określony jako zdarzenie towarzyskie; zaproszeni widzowie znajdują się bowiem niejako wsytuacji jednego bohaterów opowiadania, który ma szansę uczestniczyć w słynnympostnym obiedzie piątkowym hrabiny, nie może jednak marzyć o... odegraniu w nimpierwszoplanowej roli. Ustawienie krzeseł w teatralnym foyer wokół umownie wyodrębnionej sceny podkreśla wrażenie, że także do widzów skierowane jest zaproszenie hrabiny: Proszę przyjść do mnie w piątek. trochę śpiewu, muzyki, trochę osób najbliższych. Od pierwszych słów czujemy się zaproszeni, tym bardziej, że Irena Jun raz po raz zwraca się twarzą ku innej grupie widzów otaczających aktorkę niemal dookoła. Z jednej strony, niezajętej przez widzów, usadowiony został kwartet smyczkowy przygrywający "biesiadzie", biorący aktywny udział w sztuce poprzez komentowanie akcji odpowiednią muzyką, kompozycyjnie rozgraniczając niejako kolejne sceny, przejmując nawet momentami - w osobie skrzypaczki - funkcję narratora.

Ustawione dookoła cztery teatralno-stylowe fotele bezpośrednio odsyłają do tekstu opowiadania Gombrowicza, w którym czworo bohaterów uczestniczy w słynnej piątkowej biesiadzie. Jednak spektakl jest klasycznym monodramem, w którym Irena Jun wirtuozowsko żongluje osobowościami, przeistaczając się raz po raz w narratora, hrabinę Kotłubaj, bezzębną markizę i barona de Apfelbauma. Mało tego, ścisły tekst opowiadania zostaje umieszczony w kontekście autotematycznych wypowiedzi autora zaczerpniętych z jego "Dzienników". Wówczas Irena Jun jest także samym Witoldem Gombrowiczem snującym refleksje już to na temat recepcji swojej twórczości, rozważań o właściwościach arystokratycznego salonu lub typowo Gombrowiczowskiej analizy stanu niedojrzałości.

Podczas godzinnego spotkania możemy podziwiać teatralne sposoby oddziaływania od karykatury i groteski, przez kpinę i ironię, satyrę po horror i animistyczno-atawistyczną prowokację. A są to także typowe dla Gombrowicza techniki pisarskie. Konwencja spektaklu doskonale wpisuje się w Gombrowiczowski tekst, w którym właściwa akcja rozgrywa się na poziomie słowa. Zachwyt słowem, produkcja pięknych słów, odkrywanie właściwych słów, deformacja słowa, demaskowanie słowa, deszyfrowanie właściwych znaczeń,odzieranie z pozorów, mozolne docieranie do szkieletu prawdziwych słów... to wszystko w Gombrowiczu jest i z Gombrowicza pochodzi.

Słowa są konwencją, pod która ukrywa się rzeczywistość, pod którą ukrywa się prawdziwy człowiek. Zresztą, czy prawdziwy człowiek istnieje? Przecież wszyscy mamy tylko gęby. Piątkowe postne biesiady hrabiny Kotłubaj aby nawet nie było cienia myśli o mięsie okazują się przyprawione bulionem przez sprytnego kucharza Filipa, bezzębna markiza prowadząca ochronkę dla chorych dzieci ich widokiem rekompensuje sobie własną starość i niedołężność, która w porównaniu nie wydaje się tak straszna, a baron Apfelbaum zna tylko jednego "boga", tego, który wpada do Wisły. Z arystokracją nigdy nie jest się pewnym, z arystokracją trzeba ostrożniej niż z oswojonym lampartem. Bohater opowiadania stracił złudzenia na temat wyższości arystokracji, a postna biesiada, mająca przypominać starożytny sympozjon w jego mniemaniu stała się tańcem kanibalów.

W demaskowaniu pozorów języka i ludzkich zachowań tkwi siła i aktualność samego Gombrowicza i zarazem spektaklu aktorsko i reżysersko przygotowanym przez Irenę Jun. Nic nie jest takim, jakim się wydaje i nikt nie jest tym, kim się prezentuje. Zdejmowanie masek nie skończy się nigdy.

umarł człowiek

2011-12-18T13:42:00.001+01:00

umarł człowiek

może słowa

będą trwalsze

Zdziwienie i świadomość nieoczywistości to moim zdaniem jedyne możliwe drogi wyjścia z niebezpiecznego świata cywilizacyjnej pychy.

Vaclav Havel

Więcej... http://wyborcza.pl/1,97738,8590685,Trzeba_sie_dziwic.html?as=2&startsz=x#ixzz1gtDE1iNo

Zmarł Vaclav Havel

wciąż jesień

2011-12-18T12:32:00.000+01:00

wciąż jesień

grudniowy śnieg

w kałużach

W obronie narodowej kultury

2011-12-09T23:11:00.002+01:00

W obronie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina - petycja

Petycję podpisują zwyczajni melomani, którzy nie są obojętni na to, co w polskiej kulturze najcenniejsze, jak i wybitni twórcy, zwłaszcza muzyczni, np. Paweł Mykietyn, Tomasz Stańko, Marek Moś czy Jadwiga Rappe. Mało tego, w akcję włączyli się artyści i chopinolodzy zagraniczni. I to jest naprawdę wstyd, że polskie narodowe dobro, jakim jest NIFC i muzykę na najwyższym światowym poziomie ratują nam obcokrajowcy. No, chyba że pewnym gremiom decydentów takie nazwiska, jak Andreas Staier czy Martha Argerich nic nie mówią! Tym bardziej trzeba zadać pytanie o ich kompetencje, na podstawie których zostali powołani do decydowania o kulturze.

Polska ekipa w nowojorskiej Metropolitan Opera

2011-12-06T19:15:00.000+01:00

Od lat nie mieliśmy tak silnejreprezentacji śpiewaków na najsłynniejszej scenie operowej świata. Co prawda wminionych czasach wielu Polaków występowało w Met, a niektórzy, jak bracia Jan (tenor śpiewający w Metropolitan przez 11 sezonów na przełomie XIX i XX wieku)i Edward (bas, 679 przedstawień) Reszke, Adam Didur, bas, solista Met od1914 r. zasłużyli na trwałą pamięć. Na deskach nowojorskiej sceny występowali także z sukcesem międzyinnymi Jan Kiepura, Wiesław Ochman czyEwa Podleś. Od kilku sezonów jednakmożna mówić o rosnącym sukcesie polskiej sztuki wokalnej.

Mariusz Kwiecień, baryton, ma już w Met, można powiedzieć, pozycję wyrobioną i przeztrzynaście sezonów zdecydowanie ugruntowaną. Debiutował jako Marcello w CyganeriiPucciniego. W 2009 r. w Łucjiz Lammermoor Gaetano Donizettiego dołączył do niego Piotr Beczała – tenor liryczny – wpartii Enrica partnerując aktualnie największej sopranowej divie, AnnieNetrebko. Zarówno Kwiecień, jak i Beczałaszturmem zdobyli sympatię publiczności, i to nie tylko nowojorskiej, a toza sprawą słynnych transmisji w ramach programu „Na żywo i w technologii HD”,dzięki którym kolejne spektakle danegosezonu mogą być oglądane przez melomanów na całym świecie. Także w Polsce powstaje coraz liczniejszasieć miejsc transmitujących opery z Met.Znajdują się między innymi w Elblągu, Gliwicach, Katowicach, Krakowie,Rzeszowie, Warszawie oraz w Filharmonii Łódzkiej.

Mariusz Kwiecień zasłynął jako Don Giovanni Mozarta najpierw w CoventGarden, a następnie na innych światowych scenach. W bieżącym sezonie specjalnie dla niegoprzygotowano operę Mozarta właśnie w Met. Niestety, pech sprawił, że polski śpiewak nie wystąpił podczas premiery,gdyż na próbie generalnej doznał kontuzji kręgosłupa, ale po szybkiej operacjii rekonwalescencji już dwa tygodnie później Kwiecień Don Giovanniego zaśpiewał.Inne znane jego role to: EugeniuszOniegin Czajkowskiego, Riccardo w Purytanach Belliniego, Germont w Traviacie Verdiego czy Marcello w Cyganerii Pucciniego oraz Almaviva w Weselu Figara Mozarta.

W kolejnej wersji Don Pasquale Pucciniego jako Malatesta polski baryton zawładnąłpublicznością. W Metropolitan Opera, gdzie panująutarte, sztywne obyczaje, gdzie nie pozwalano na bisowanie, a kiedy od niedawnazaczęto je praktykować, to tylko tenorowi w celu popisywania się wysokim C, tymrazem bisował polskibaryton. Popisowa aria w duecie z Johnem Del Carlo jako tytułowym DonPasquale z II aktu zapiera dech w piersiach zróżnicowanym tempem i końcowymniesamowitym przyspieszeniem.

W trakcie jej trwanianajpierw rośnie podziw, potem pojawiasię niedowierzanie, aby wprawić ostatecznie w podziw i ręce same układają sięoklasków. Tak było w Met, gdy po końcowym zawołaniu Don Pasquale Mariusza Kwietnia zabrzmiały burzliwe brawa. Iniespodzianka - bis, którego nikt nie oczekiwał. Raz ze względu, że w Met siętego nie praktykuje, a dwa, że to nawet nie tenor (a to tenorów wszyscykochają).

Udzielającwywiadu w radiowej Dwójce, Mariusz Kwiecień dzielił się wrażeniami z pracy w La Scali i MET. O tej pierwszejpowiedział krótko: "bordello totale". Z kolei Met dał mu bardzo wiele pozytywnego doświadczenia.Jak cały pobyt w Nowym Jorku, gdzie doskonalił umiejętności: W Met nie czuję się jak w domu, bo to jestjak wielka fabryka, ale tam wszyscy pracują profesjonalnie.

Istniejąszanse, że najsłynniejsze dzieło Szymanowskiego, Król Roger pojawi siętakże na deskach Met i to właśnie z MariuszemKwietniem w partii tytułowej. Jest mnóstworzeczy, które lubię, tylko nie mam na nie czasu - podsumowuje.A wśród tych rzeczy jest otaczanie się pięknymi przedmiotami, kupowanieakcesoriów do wystroju wnętrz, projektowanie mebli, samochody,latanie samolotem...

Piotr Beczała - jeden z czołowych współczesnych tenorów lirycznych. Czwarty polski tenor w Met - poReszkem, Kiepurze i Ochmanie. W specyficznym polskim paradoksalnym styluwcześniej zadebiutował w Metropolitan Opera niż w Operze Narodowej w Warszawie.W przyszłym roku - być może - przyjedzie do Polski na jubileuszowy koncertdwudziestolecia pracy scenicznej. Kalendarz występów ma zapełniony zczteroletnim wyprzedzeniem - w tej chwili planuje sezon 2015/2016. Specjalizujesię w lirycznym repertuarze włoskim i francuskim. I jakkolwiek brzmi tonieprawdopodobnie, ukończył technikum mechaniczne w specjalności: aparaturakontrolno-pomiarowa.

Urodził się w 1966 roku. Karierę śpiewaczą zaczynał od Landestheater w Linz(Austria), skąd w 1997 r. przeniósł się do Opery w Zurychu. Śpiewa woperach w Amsterdamie, Paryżu, Kolonii, Brukseli, Hamburgu, Frankfurcie,Berlinie, Genewie, Petersburgu, Atenach, Covent Garden, San Francisco, Chicago,mediolańskiej La Scali... 19XII 2006 r. zadebiutował w Met i odtąd ma tam kontrakt. W 2008 r. uznany zanajlepszego śpiewaka operowego festiwalu w Monachium za rolę tytułowego Wertera w operze Masseneta. Za partię Rudolfa w Cyganerii Pucciniego nowojorskapubliczność oklaskiwała go na stojąco. Transmitowany na żywo spektakularnywystęp (2009r.) jako Edgardo w Łucjiz Lammermooru wduecie z Anną Netrebko wywołał burzliwą owację i ugruntował jego światowąsławę.

Ponadto znany i oklaskiwany wpartiach: Romea w Romeo i Julii Gounoda, Leńskiego w Eugeniuszu Onieginie Czajkowskiego, Alfreda w Traviacie Verdiego, Jenika w Sprzedanej narzeczonej Smetany... Jego ulubioną rolą jest Faust Gounoda.

Mówi o sobie: Nieprzekłuję uszu i nie wepnę kolczyków, by zwrócić na siebie uwagę. Nie zapuszczędługich włosów lub dredów. Takie manipulowanie własnym wizerunkiem jest miobce, rynek poszukuje, co prawda, kolorowych ptaków, ale szybko jest nimiznudzony. Moimi idolami są artyści, którzy długo utrzymywali świetnąformę.

Oraz: Śpiewamdla wszystkich, którzy chcą słuchać.

Pod jego nagraniami można przeczytać między innymitakie komentarze słuchaczy: Chciałbymgo słuchać przez całe życie lub Jest to aktualnie najlepszy tenorświata.

Właśnie nagrywa trzecią solową płytę.

Aleksandra Kurzak, królowapolskiego sopranu – jakją nazywają, zadebiutowała w Metropolitan Opera w wieku zaledwie 27 lat rolą Olimpiiw Opowieściach Hoffmanna. Następnie śpiewała tam partię Blondy w Uprowadzeniu z seraju i Gildy w Rigoletcie. Jako Gildatakże debiutowała w słynnym Teatro Alla Scala w Mediolanie.

Z pochodzenia jest wrocławianką, laureatkąMiędzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Stanisława Moniuszki. Przez 6 lat była solistką Staatsoper wHamburgu. Od 2007 r. związana z największymi scenami operowymi świata: MetropolitanOpera w Nowym Jorku, Covent Garden w Londynie, Wiedeńską Staatsoper, Festiwalemw Salzburgu.

Po występie w SeattleOpera w ubiegłym roku wpartii Łucji Opera Magazine porównywałKurzak do największych śpiewaczek belcanta: BeverlySills, Joan Sutherland i Marii Callas. Recenzje były entuzjastyczne:

Debiutując jako Łucja, porwała za sobą cały teatr, tak pod względemwokalnym, jak i dramatycznym.(The Seattle Times)

Zdecydowana, wielce utalentowana młoda kobieta znakomiciedebiutuje jako Łucja. Stworzony przez nią portret bohaterki jest niezwykleprzenikliwy i trafny. (TheGathering Note)

Była fenomenalna (The New York Sun)

To wielkie szczęście, że artystkaznalazła czas (między Staatsoper w Wiedniu a Metropolitan Opera w Nowym Jorku)na trzy wieczory w Warszawie – 21, 23 i 25 października. Dzięki specjalnie wznowionej Łucji z Lammermoor w reżyserii Michała Znanieckiego w TeatrzeWielkim Operze Narodowej także polska publiczność mogła posłuchać kreacji,którą od roku AleksandraKurzak zachwycamelomanów i krytyków na świecie.
Jako pierwsza polska wokalistka podpisałakontrakt z firmą fonograficzną DECCA i właśnie ukazała się jej debiutanckapłyta Gioia, która w ciągu trzechtygodni zyskała status złotej. O swoim sukcesie mówi: Bardzo ważna jest praca,talent, łut szczęścia, pokora dla sztuki, wiara w siebie, pewność, odpornośćpsychiczna i pozytywne myślenie.

Troje polskich wybitnych śpiewaków: MariuszKwiecień, Piotr Beczała, Aleksandra Kurzak tworzy aktualnie najjaśniejsza polskąkonstelację na gwiezdnym firmamencieMetropolitan Opera. Marzeniemkażdego melomana, zwłaszcza polskiego, jest usłyszeć ich razem w jednymspektaklu. Niewykluczone, że wkrótce tak się właśnie stanie. Skoro Beczała i Kwiecień występowali już razem w Łucji z Lammermoor, z kolei Kurzak iBeczała także w Łucji z Lammermoor ,gdzie sopranistka ma role tytułową, to już niewiele trzeba, by w zaangażowaćich razem w jednej obsadzie.

Listy z Daleka. Pismo Ogólnoświatowego Korespondencyjnego Klubu Emigrantów, nr 85/listopad 2011, Liege - Belgia

jesienią o poezji

2011-12-05T18:29:00.009+01:00

Ostatnia w tym roku zbiorowa prezentacja Biłgorajskiej Plejady Literackiej w kawiarni Pożegnanie z Afryką w Lublinie. Każdy z nas przygotował to, co w dorobku z ostatniego roku czy dwóch lat uważa za najciekawsze i najlepsze: Ewa Bordzań roztoczańskie wiersze z cyklu nagrodzonego I miejscem w III OKP "Przyroda jaką znam" w Zwierzyńcu, Halina Ewa Olszewska utwory z ostatniego tomiku Stragan linii papilarnych oraz nagrodzone w różnych konkursach, Jacek Żybura z tomiku Biłgorajskie obrazki oraz ja same nowości, niepublikowane jeszcze, ale już docenione tu i ówdzie przez konkursowe jury. Na spotkanie nieomal się spóźniliśmy, bo nie ma nic bardziej wciągającego dla moli książkowych, jakimi jest cała nasza czwórka, niż zajście do księgarni. Jak weszliśmy, to do wyjścia trafić jakoś było ciężko. W końcu, mając jeszcze nie całkiem zagłuszone poczucie czasu, wypadłam z owego przybytku książek i poszłam na Złotą uprzedzić, że reszta poetyckiego towarzystwa jeszcze okupuje stoisko przecenionej przedświątecznej wyprzedaży. Oczekujący już na nas słuchacze okazali się bardzo wyrozumiali dla naszej ułomnej bibliofilskiej natury i z kilkuminutowym poślizgiem jednak wszystko pięknie się zaczęło i dalej już poszło z płatka.

Czytaliśmy, słuchaliśmy pięknej barokowej muzyki Rameau, Purcella i Glucka, znowu czytaliśmy, potem rozmowa, dyskusja, pytania, odpowiedzi i bardzo miła atmosfera, dzięki życzliwym słuchaczom oraz pani Hannie Olszewskiej, emerytowanej nauczycielce matematyki, od lat organizującej kawiarniane spotkania twórców z Lubelszczyzny. Ponieważ na poprzednim swoim autorskim wieczorze prezentowałam także haiku, stali bywalcy dociekali czy nadal piszę te krótkie formy. Była okazja przypomnieć i opowiedzieć o naszym forum, niezwykłym autorskim konkursie Eddiego oraz międzynarodowym przedsięwzięciu, jakim był PIHC. Najciekawsze pytanie ze strony przybyłych gości :- czy przywieziemy jeszcze kiedyś biłgorajskiego pieroga?! Obiecaliśmy, że następnym razem się postaramy. Z czego wynika, że na pewno nie było to nasze w ogóle ostatnie wystąpienie :-)

Od lewej: Iwona Danuta Startek, Ewa Bordzań, Jacek Żybura

Halina Ewa Olszewska czyta swoje wiersze

Biłgorajska Plejada Literacka w Pożegnaniu z Afryką wraz z pomysłodawczynią i organizatorką kawiarnianych spotkań, Hanną Olszewską (w środku) - 1 grudnia 2011

niczego już nie chcę

od życia

niczego już nie chcę

w blasku zachodu płoną dachy

dzień się dopala

drzewa ogromnieją w cieniu

gromadząc oszalałe ptaki

ustał wiatr

i biała przędza mgły

zaplata na polach warkocze

coraz ciaśniej

owija mnie całun chłodu

od życia

niczego już nie chcę

poranny szron

2011-12-05T00:59:00.000+01:00

poranny szron

na klawiszach pianina

cisza

chmury i chmury

2011-11-29T23:37:00.000+01:00

chmury i chmury

w szarzyźnie listopada

ni płatka śniegu

Konkurs Eddiego nr 4 - deszcz

2011-11-26T20:03:00.005+01:00

Konkurs Eddiego nr 4 - deszcz

Ale zmokłam ;-)

***
błysk i grzmot
na skulonych plecach
mokre warkocze

***

jesienny podmuch
w brzozowej alei
złoty deszcz

wciąż listopad

2011-11-14T17:10:00.000+01:00

Pie Jesu Domine,
dona eis requiem,dona eis requiem.

Pie Jesu Domine,
dona eis requiem,dona eis requiem.

Dona eis Domine,dona eis requiem,
sempiternamrequiem,
sempiternamrequiem,
sempiternamrequiem.

Pie Jesu, Jesu,pie Jesu Domine,
dona eis, dona eis,
sempiternamrequiem, sempiternam requiem.

Gabriel Fauré - Pie Jesu (Requiem) - Philippe Jaroussky

ustał wiatr

2011-11-04T14:23:00.002+01:00

ustał wiatr

między ciche grobowce

kładą się cienie

żadnej nadziei

2011-11-02T23:28:00.001+01:00

Sorrow stay

Sorrow stay, lend true repentant tears,
To a woeful wretched wight,
Hence, despair with thy tormenting fears:
O do not my poor heart affright.
Pity, help now or never,
Mark me not to endless pain,
Alas I am condemned ever,
No hope, no help there doth remain,
But down, down, down, down I fall,
Down and arise I never shall.

Muzyka John Dowland

Śpiewa Andreas Scholl

Aleksandra Kurzak w roli Łucji z Lammermoor

2011-10-27T14:15:00.004+02:00

Kreacją Łucji w operze Donizettiego polska sopranistka Aleksandra Kurzak najpierw zawojowała publiczność Seattle Opera. W entuzjastycznych recenzjach przyrównywano ją do największych operowych div XX wieku: Beverly Sills, Joan Sutherland i Marii Callas.
21, 23 i 25 października Łucję z Lammermoor w reżyserii Michała Znanieckiego specjalnie dla niej wznowiła Opera Narodowa w Warszawie. Mogłam więc i ja posłuchać "jej głosu i talentu sięgającego stratosfery", jak napisano w Newsweeku. Tak było rzeczywiście.
Libretto opery Donizettiego opiera się na powieści Waltera Scotta Narzeczona z Lammermoor. Tytułowa Łucja zakochuje się z wzajemnością w Edgardzie. Oboje jednak należą do rodów będących ze sobą w konflikcie, ich miłość jest więc zakazana. Mimo to Edgardo gotów jest w imię miłości wyrzec się zemsty. Do zgody nie zamierza jednak dopuścić brat Łucji, Enrico, który dodatkowo zagrożony utratą majątku zamierza wydać siostrę za mąż za lorda Artura Bucklawa. Stosując emocjonalny szantaż oraz oszustwo (podrobiony list mający wzbudzić w Łucji przekonanie o niewierności Edgarda) Enrico zmusza Łucję do poślubienia Artura. W tym jednak momencie wkracza na scenę Edgardo i zrozpaczona Łucja zdaje sobie sprawę, że została perfidnie oszukana. O oszustwie nie dowiaduje się jednak Edgardo, który odchodzi w przekonaniu, że Łucja go zdradziła. Załamana Łucja zabija w łożu Artura, a następnie popada w szaleństwo, podczas którego przeżywa wizję ślubu z Edgardem, a następnie żegna się z nim i umiera. Edgardo słyszy żałobny płacz i dzwony, dowiaduje się, że Łucja umarła i w rozpaczy popełnia samobójstwo. Tragedia totalna.
Partia Łucji jest jedną z najpiękniejszych partii sopranowych, a jej wykonanie stanowi nie lada wyzwanie. Scena szaleństwa, rozpięta między trzema pełnymi trudnych koloraturowych wariacji ariami (Il dolce suono, Ardon gli incensi, Spargi d`amaro pianto), wymaga od wykonawczyni dwudziestominutowego wysiłku głosowego i aktorskiego pełnego napięcia i emocji. Skalę talentu Aleksandry Kurzak można docenić, gdy się zestawi liryczną arię z pierwszego aktu Regnava de silenzio właśnie ze sceną końcową: od pełnego liryzmu wyznania, opisu nierealnego widzenia, do kumulacji dramatycznych przeżyć i pożegnania z życiem. Od pierwszego wejścia jej głos całkowicie wypełnił scenę i bez reszty się w nim zatopiłam. Do tego stopnia, że nawet nie za bardzo pamiętam, jak śpiewali pozostali wykonawcy. W każdym razie nie odbiegali rażąco poziomem od niewątpliwej gwiazdy, jaką była Aleksandra Kurzak.
Na pewno uwagę zwracał Artur Ruciński jako Enrico, podły i wyrachowany brat Łucji. Zdecydowanie umiał przekonać do zawiłości mrocznej natury kreowanej postaci. Francesco Demuro w partii Edgarda wydal mi się zbyt gwiazdorski, choć niewątpliwie dysponuje dość ciekawym głosem.
Reżyserska i scenograficzna wizja Michała Znanieckiego wzbudziła wiele kontrowersji. Za nieuzasadnione uznawano pokazanie ogrodu z lotu ptaka na pionowej ścianie, po której poruszali się kaskaderzy, odwrócenie zamku do góry nogami, z żyrandolem wyrastającym z podłogi i gotyckimi oknami zwróconymi ostrołukowymi zwieńczeniami w dół. Osobiście nie miałam problemu z zaakceptowaniem tych pomysłów. Przyjęłam je z całym dobrodziejstwem inwentarza jako ciekawą próbę zilustrowania przeżyć wewnętrznych bohaterki. Tym bardziej, że realizacja nie raziła, tak częstą ostatnio konwencją, absurdalnego unowocześniania na siłę, wprowadzania elementów i gadżetów rodem z science-fiction (jak to było w przypadku "Trojan" Berlioza). Kostiumy, mimo że niezupełnie z epoki, zachowały jednak klasyczny wzór. Za atrakcję można uznać wspomnianych kaskaderów (np. rybak w łódce, która zwisa za oknem niejako "z nieba", ponieważ, zgodnie z konwencją całej sceny, na górze znajduje się jezioro, a niebo i chmury są w dole) oraz żywe zwierzęta - psy w scenie powrotu z polowania.
Niemniej największym walorem spektaklu był udział Aleksandry Kurzak, sopranistki, która już zdobyła takie światowe sceny jak La Scala, Metropolitan Opera, Staatsoper w Wiedniu, Covent Garden w Londynie i inne. A w tym roku ukazała się jej debiutancka płyta Gioia w jednej z największych firm fonograficznych DECCA. Aleksandra Kurzak jest pierwszą polską śpiewaczką, z którą DECCA podpisała kontrakt. W jednym z wywiadów artystka zdradziła, że kontrakt obejmuje cztery płyty, można więc liczyć, że wkrótce ukażą się kolejne.

Gaetano Donizetti - Łucja z Lammermoor
obsada:
Lord Enrico Ashton - Artur Ruciński
Miss Lucia Ashton - Aleksandra Kurzak
Sir Edgardo di Ravenswood - Francesco Demuro
Lord Arturo Bucklaw - Pvlo Tolstoy
Raimondo Bidebent - Rafał Siwek
Alisa - Magdalena Idzik
Normanno - Mateusz Zajdel
oraz:
Chór i orkiestra Opery narodowej
solo na flecie - Agnieszka Prosowska-Iwicka
Dyrygent - Keri-Lynn Wilson
Reżyseria i scenografia - Michał Znaniecki
Kostiumy Franca Squarciapino
21,23, 25 października 2011 r.
(premiera 30 marca 2008)

październik

2011-10-15T09:52:00.000+02:00

październik

w kolorowych liściach

Ave Maria

Kiedy zatrzymał się czas

2011-10-10T22:43:00.003+02:00

Co to jest opera?

To jest takie coś, co zaczyna się o siódmej, a kiedy po trzech godzinach patrzysz na zegarek, jest siódma dwadzieścia.

Stary dowcip, często powtarzany zwłaszcza przez tych, którzy na operze nigdy nie byli. W rzeczywistości jest całkiem odwrotnie.

W ostatni piątek, 7 października, wreszcie, choć nie bez pewnych komunikacyjnych perturbacji, ze swoimi Muzykami z Luwru wraz z doborową obsadą siedmiorga śpiewaków Marc Minkowski przywiózł Alcynę Händla.

Od pierwszego taktu Uwertury po ostatnie chóralne Dopo tante amare pene czas płynął zupełnie inaczej, a przy tym obfitując w niezwykłe doznania. Teoretycznie wiedziałam, na co jadę, kogo zobaczę i usłyszę w Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie. Nie spodziewałam się jednak, że usłyszę aktualnie najlepsze wykonanie tej opery na świecie i że będzie ono niepowtarzalne, ponieważ nienagrywane. Słowem, że będę świadkiem WYDARZENIA.

Ta "czarodziejska" opera z 1735 roku, mówiąc językiem współczesnym, jest zbiorem hitów, które mają w swoim repertuarze największe śpiewaczki i najwięksi śpiewacy. Händel sprawiedliwie obdzielił postacie popisowymi ariami, które lecą jedna za drugą, nie dając słuchaczom czasu na wytchnienie. Tak też było w Krakowie, tym bardziej, że Minkowski nie pozwalał na dłuższe przerwy niż wymuszały oklaski zachwyconej publiczności. A publiczność biła brawo po niemal każdej arii i to wcale nie z nudów. Po prostu nie można było pozostać obojętnym, kiedy Alcyna-Inga Kalna żali się, że Ruggiero już nie patrzy na nią z zachwytem, jak dawniej (Si, non quella, non piu bella), albo kiedy Morgana-Veronica Cangemi od pierwszego wejrzenia ulega urokowi Ricciarda (Tornami a vagheggiar).

Po pierwszych, na razie jeszcze niemal sielankowych nastrojach aktu I, następują zdarzenia coraz bardziej dramatyczne, relacje między bohaterami się komplikują, niektórzy zaś ujawniają prawdziwą tożsamość. Ricciardo okazuje się przebraną Bradamante, która przybywa na wyspę Alcyny odzyskać ukochanego Ruggiera. O, ale Bradamante-Romina Basso ma w sobie temperament i duszę rycerską, więc potrafi z fantastyczną siłą wyśpiewać chęć zemsty na wiarołomnym kochanku (Vorei vendicarmi del perfido cor). Tymczasem Ruggiero-Ann Hallenberg jest w rozterce: obie go kochają? Którą wybrać? A może to jakieś oszustwo i lepiej poczekać? (Mi lusinga il dolce affetto) Kiedy w końcu dociera do niego, że padł ofiarą czarów Alcyny, wstępuje w niego duch bojowy - Sta nell`ircana. Alcyna-Inga Kalna nie podda się tak łatwo, jest przecież czarownicą. Najpierw w rozpaczy przeklina Ruggiera (Ah! Ruggiero crudel), potem wzywa duchy, a by dokonać zemsty (Ombre pallide). Nawet w obliczu klęski, kiedy okazuje się, że straciła czarodziejską moc, potrafi zagrozić mu okrutną śmiercią (Ma quando tornerai). Jednak los Alcyny został przesądzony, jej królestwo upada, dawni kochankowie zamienieni w skały, drzewa i bestie odzyskują ludzką postać i szczęśliwie wracają do świata żywych.

W operze Händla nie ma postaci nieważnych i niedopracowanych. Nawet Oberto, poszukujący swojego ojca zaczarowanego przez władczynię wyspy, otrzymał trudną i błyskotliwą arię (Barbara! Io ben lo so), z którą polska młoda śpiewaczka Jolanta Kowalska świetnie sobie poradziła wywołując aplauz. Dwaj mężczyźni w obsadzie: Emiliano Gonzalez Toro (Oronte) oraz Luca Tittoto (Melisso) również wokalnie stanęli na wysokości zadania. Krakowska Alcyna po prostu nie miała słabych punktów - Marc Minkowski to najwyższej klasy specjalista od opery barokowej. Założony i prowadzony przez niego zespół Les Musiciens du Louvre-Grenoble prezentuje niedościgłe wykonawcze mistrzostwo, co jeszcze dodatkowo podkreśliły dwie solówki: skrzypcowa i wiolonczelowa (towarzyszące ariom), których brzmienie wyciskało niektórym łzy z oczu. Sam dyrygent zaś nie tylko w doskonały sposób interpretuje partyturę i prowadzi orkiestrę czasem jednym ruchem palca, jednym mrugnięciem. W niewymuszony sposób panuje nad całością wykonania, uważny wobec śpiewaków, czuwa nad każdym dźwiękiem i podąża za koloraturą.

Koncertowa konwencja nie pozwoliła na reżyserię z całym właściwym operze przepychem scenograficznym. Nie przeszkodziło to jednak wprowadzeniu elementów teatralnej umowności, w której tekturowy rulon raz udawał czarodziejską różdżkę, a innym razem magiczną urnę. Ann Hallenberg (Ruggiero) i Jolanta Kowalska (Oberto) śpiewające od początku do końca partie męskie dostosowały stroje do granych postaci: wystąpiły w spodniach i nieco bardziej strojnych żakietach. Kowalska nawet fryzurą ucharakteryzowała się na młodziutkiego chłopca. Śpiewacy, stosownie do scen, zajmowali miejsca na sofach stojących po bokach orkiestry bądź schodzili za kulisy. Śpiewali nie tylko do publiczności, ale i do siebie nawzajem, do partnerów, zgodnie z treścią libretta, nie unikając przy tym aktorskiej interpretacji. Inga Kalna (Alcyna) była tak przekonująca, że chociaż jest to postać negatywna, było mi jej żal i autentycznie wzruszyła mnie swoją rozpaczą porzuconej kochanki. I rozumiem jej desperację, w której posuwa się do szantażu wobec uciekającego Ruggiera. Romina Basso pokazała miotające jej bohaterką (Bradamante) sprzeczne uczucia miłości i nienawiści do zdradzieckiego ukochanego. Całkowitą przemianę bohatera od zniewieściałego kochanka do rycerskiego wojownika wyraziła Ann Hallenberg jako Ruggiero. Obie: Basso i Hallenberg z każdym pojawieniem się na scenie wprost przykuwały uwagę i elektryzowały swoimi głosami. Każda aria od początku do końca została zaśpiewana w sposób doskonały.

Alcyna w Krakowie była wydarzeniem niepowtarzalnym i niezwykłym. Nic dziwnego, skoro Marc Minkowski zgromadził międzynarodową obsadę wykonawców światowej klasy, sam zresztą do nich należąc. Koło mnie siedziała para, która specjalnie na to wydarzenie przyleciała z Paryża. Inni przejechali setki kilometrów z różnych miejsc w Polsce. Warto było!

Co to jest opera?

Jest to takie coś, co zaczyna się o dwudziestej, a kiedy po dwudziestu minutach patrzysz na zegarek, jest już po północy.

Georg Friedrich Händel - Alcina, opera w trzech aktach

Obsada:

Alcina - Inga Kalna, sopran

Morgana - Veronica Cangemi, sopran

Ruggiero - Ann Hallenberg, mezzosopran

Bradamante - Romina Basso, mezzosopran

Oberto - Jolanta Kowalska, sopran

Oronte - Emiliano Gonzalez Toro, tenor

Melisso - Luca Tittoto, bas

Les Musiciens du Louvre-Grenoble

Capella Cracoviensis Vocal Ensemble

Marc Minkowski - dyrygent

7 października 2011 r.

Filharmonia im. Karola Szymanowskiego, Kraków
Festiwal Opera Rara

miasto w deszczu

2011-10-09T22:53:00.000+02:00

miasto w deszczu

między kałużami

bieg z parasolką

niemy łabędź

2011-10-04T16:54:00.003+02:00

niemy łabędź

w tanecznym pas
zamiera trzepot

Maja Plisiecka

klangor

2011-09-19T20:52:00.000+02:00

klangor

wysoko nad łąką

formuje się klucz

Mi lusinga il dolce affetto

2011-09-13T18:40:00.001+02:00

Händel, Alcine (premiera 1735 r.), Mi lusinga il dolce affetto (aria Ruggiero)

Mi lusinga il dolce affetto

wspomnienie lata

2011-09-12T18:29:00.004+02:00

maleje stos

2011-09-08T13:22:00.000+02:00

maleje stos

nieprzeczytanych gazet -

ciągle pada

ulice Paryża

2011-09-06T14:28:00.000+02:00

ulice Paryża

w światłach latarni

piękna noc

Ludwik de Laveaux, Paryż w nocy

przed świtem

2011-08-30T07:22:00.004+02:00

przed świtem
w krakaniu wron

cichnie aria Orfeusza

Ch. W. Gluck, Orfeusz i Eurydyka (Che faro senza Euridice) - Andreas Scholl

Francis Wheen - "Jak brednie podbiły świat"

2011-08-29T20:03:00.004+02:00

Początek trudny do przebrnięcia, bo polityka i pieniądze, upadek i powstawanie rządów i wielka finansjera, giełdy, akcje, obligacje, trusty... odstręczające dla mnie, humanistki z zamiłowania i wykształcenia, zagadnienia. Więc zmuszałam się. Choć w sumie całość bardzo pouczająca. Jako przykład jednej z tytułowych bredni autor podaje karierę niejakiej Jeane Kirkpatrick, której rozróżnienie dyktatur autorytarnych (prawicowych) i totalitarnych (komunistycznych) było podstawą wspierania przez administrację Reagana reżimów w Salwadorze i innych krajach Ameryki Środkowej i Południowej. Za dobrą monetę i właściwą miarę oceny poglądów Kirkpatrick autor przyjmuje krytyczny głos Washington Post, który zwraca uwagę, że powołuje się ona na poglądy Thomasa Hobbesa, nieżyjącego od trzystu lat Anglika. Jest w tym trochę niekonsekwencji, bo sam Wheen za punkt wyjścia swojej krytyki współczesnego antyracjonalizmu przyjmuje osiągnięcia oświecenia, a więc dorobek myślowy szeregu dawno nieżyjących filozofów: Kanta, Locke`a, Woltera i innych.

Kant swoim prawo moralne we mnie w gruncie rzeczy wszystko zsubiektywizował, a zwłaszcza etyczną postawę człowieka. Nie bardzo się to zgadza z postulatem rzetelności, naukowości, obiektywności wobec prawdy, bo jednak Wheen jest przekonany, że takowa, niezależna od ludzkiego widzimisię, istnieje. Dlaczego nie sięga do Kartezjusza? To on przecież położył podwaliny pod współczesny racjonalizm. Czyżby dlatego, że w gruncie rzeczy Kartezjusz nie monopolizował rozumu jako omnia potentia, jak pisze Gesche w Przeznaczeniu: Kartezjusz nie ma w sobie nic ze sceptyka. Zwątpienie służy – jego zdaniem – właśnie do tego, by zapewnić prawdę wbrew temu, co mogłoby utrudnić albo wypaczyć do niej dostęp. Zwątpienie nie jest celem samo w sobie, lecz prowadzi do ustalenia drogi do prawdy. Dla Kartezjusza zwątpienie może wręcz prowadzić do Boga: jeśli wątpię w moje zmysły i w mój rozum, to czyż nie dlatego, że mam świadomość, iż istnieje absolutna Prawda?

Jedno trzeba przyznać: język ma Wheen dosadny. Nie waha się przy nazwiskach przedstawicieli wielkiej amerykańskiej finansjery i obok najbardziej niedorzecznych jego zdaniem utopii postawić takich określeń, jak: odpychający, nieznośny, samochwała, obmierzły, a nawet kretyński. Rozprawia się w ten sposób z, jak to określił, niebeletrystycznymi bestsellerami w rodzaju: 7 nawyków skutecznego działania, Jednominutowy menedżer, pisanych na wzór pierwszej, która zapoczątkowała całą lawinę – Poszukiwanie doskonałości w biznesie Thomasa Petersa. W gruncie rzeczy żadna z tych książek nie prezentuje niczego nowego ani odkrywczego, za to na różne sposoby udowadniają, że chciwość jest dobra. Dla tych natomiast, którym droga do kariery menedżerskiej jednak nie jest pisana, poradniki życiowe typu: Balsam dla duszy, Drogą mniej uczęszczaną czy Mężczyźni są z Marsa, kobiety z Wenus. Ta ostatnia pozycja to niemal biblia felietonistów i felietonistek kolorowych magazynów dla kobiet. Wheen szczególnie „znęca się” nad niejakim Deepakiem Choprą, który po wystąpieniu w programie Oprah Winfrey z dnia na dzień stał się autorem bestsellera i autorytetem od mieszania magiczno-pogańsko-chrześcijańsko-hinduskich mądrości mitów w celu przedłużenia życia. I spragnieni nieśmiertelności oraz szczęścia niedouczeni frustraci poszli za głosem byłego endokrynologa, któremu przynoszą 8 mln dolarów rocznie dochodu.

Zarówno próżni potentaci finansowi, jak i holistyczni hipisi znajdą w pochlebstwach Chopry coś dla siebie („jesteś z natury doskonały”) – pisze Wheen. - (...) Ponieważ zbieramy to, co zasialiśmy, zarówno zdrowie, jak i bogactwo są w znacznej mierze naszym wytworem. Zgodnie z tą logiką ad absurdum Chopra dowodzi, że ludzie starzeją się i umierają, ponieważ widzą, że dzieje się to z innymi. Starzenie to tylko wyuczone zachowanie. Ta złota myśl wywarła tak wielkie wrażenie na Demi Moore, że aktorka mianowała Choprę swoim osobistym guru. Mam nadzieję, że dzięki jego naukom dożyję nawet do 130 lat – oznajmiła. Sam Chopra jest ostrożniejszy, ocenia, że przekroczy setkę. Pozostaje tajemnicą, dlaczego formuła długowieczności zawiodła w przypadku księżnej Diany, która na krótko przed śmiercią spożyła lunch w towarzystwie amerykańskiego guru.

Wheen do wyznawców Chopry zalicza Michaela Milkena, Michaela Jacksona (czyżby pod wpływem Chopry zrobił z siebie trupa za życia?), Elizabeth Taylor, Winonę Ryder, Debrę Winger, Madonnę, Michaiła Gorbaczowa, Hilary Clinton i Donnę Karan. Chopra dostarcza sławnym ludziom – i nie tylko im – metafizycznego usprawiedliwienia dla egoizmu. Nie wymaga żadnych wysiłków ani poświęceń: Ci, którzy odnieśli w życiu wielki sukces, są z natury bardzo duchowymi ludźmi [...]. Bogactwo to nasz przyrodzony stan. I zgodnie z ta maksymą „przemysł samodoskonalenia”, stworzony przez wszelakiej maści „Choprów”, wart jest 2,48 miliarda dolarów.

Inne źródło dochodów z produkowania chwytliwych bzdur to czarnowidztwo. Tutaj Wheen nie omieszkał wyżyć się na Fukuyamie i jego Końcu historii. Dosłownie, bo jak ocenić takie podsumowanie: Po upadku komunizmu nastąpiła erupcja wielkich uniwersalnych teorii, których refleksyjność pozostawała w odwrotnej proporcji do ich reclame. Można było odnieść wrażenie, że polityczni decydenci i analitycy zgłaszają zapotrzebowanie na iście kretyńskie uproszczenia. W ślady Fukuyamy poszedł wkrótce jego nauczyciel z Harvardu, Samuel Huntington. Jego agitacja za rynkiem Wielkich Idei – teoria globalnego chaosu – tak przypominała reklamiarstwo Fukuyamy, że nasuwało się pytanie, czy obaj nie ukończyli przypadkiem tego samego kursu korespondencyjnego Jak stać się współczesnym politycznym guru po trzech łatwych lekcjach. Ostatecznie między koncepcjami Fukuyamy i Huntingtona Wheen dostrzega zasadnicze różnice, nie zmienia to faktu, że ocena obu jest podobna.

Interesujące są spostrzeżenia o tym, jak bezkrytyczne posługiwanie się jedną metodą opisu we wszystkim i do wszystkiego prowadzi do absurdów z pełną powagą wygłaszanych w środowiskach naukowych. Luce Irigaray z feministycznego punku widzenia stwierdza, że wzór E= mc² jest seksistowski, z kolei „matematyczne” wzory Lacana mają rzekomo wprowadzić naukowe metody postmodernistycznej dekonstrukcji nawet w odniesieniu do męskiego członka, który można opisać jako pierwiastek drugiego stopnia z minus jeden. To takie śmieszne, że aż chce się płakać, że tym podobne teorie są przedmiotem uniwersyteckich badań i częścią programu studiów w wielu uczelniach o najwyższej renomie.

Autor bezpardonowo rozprawia się z bzdurami w polityce i nauce współczesnej, czemu trzeba z ochotą przyklasnąć. Jednak doświadczenie wiary religijnej stawia na równi z takimi nonsensami jak to, że Ziemia jest płaska, a gwiazdy to wianek z kwiatków. Jakkolwiek jestem sceptyczna co do odwiedzin UFO, niemniej nie odrzucam, z bałwochwalczą wiarą w możliwości rozumu, istnienia „rzeczy, o których się nie śniło filozofom”. Chodzi o to, że Wheen daje wyraz przekonaniu, że co jest niepojęte dla rozumu, nie istnieje. Nie podpisałabym się pod taką deklaracją. Za bardzo trąci pychą.

Wheen dostrzega i krytykuje luki w myśleniu, uproszczenia i zmyślenia, ale i sam nie jest od nich wolny. W odpowiedzi na zarzuty stawiane oświeceniu przez Gray`a i MacIntyre`a, że jest odpowiedzialne za fanatyzm i terror rewolucji francuskiej, hitlerowskie komory gazowe i sowiecki Gułag, twierdzi, powołując się na Roberta Darntona, że philosophes żyli w kosmopolitycznej Republice Słowa, która nie miała ani granic, ani policji, więc nie może odpowiadać za czyny Hitlera, który był fanatycznym nacjonalistą. Tymczasem cała książka Wheena jest o tym, że ktoś wymyśla sobie jakąś brednię, puszcza w obieg w Republice Słowa, a ktoś inny w nią wierzy i realizuje w prawdziwym życiu. No i mamy takie chiromancje, kartomancje, dzieci kwiaty, New Age, urynoterapie, nitki od złego uroku na rączkach niemowlaków, rytualne samobójstwa, samochody pułapki, zamachy terrorystyczne... Wszystko ma swój początek w pomyśle i słowie.

Mimo tych nieścisłości, wynikających zapewne z ogromnej żarliwości autora, książkę Wheena przyjemnie się czyta chociażby ze względu na cięty i dowcipny język. Omawiając zawirowania w angielskiej polityce pisze: Czym była owa Trzecia Droga? Nikt nie wiedział. Plasowała się gdzieś między Drugim Przyjściem a Czwartym Wymiarem. Albo: Wywody Giddensa o kwadraturze koła tak zainspirowały Tony`ego Blaira, że zasiadł i napisał własny traktat. Bardzo to zabawne, ale taką samą metodę opisu można równie dobrze zastosować do jego wywodów, np. Wheen tak uparcie doszukuje się prawicowych koncepcji w polityce współczesnych odłamów lewicowych, że ostatecznie wychodzi na to, iż jedynym lewicowcem czystej krwi i przekonań jest on sam.

Dwa ostatnie rozdziały książki Wheena porażają desperacką, niemal rozpaczliwą krytyką ekspansji kapitalistycznych koncepcji ekonomicznych na kraje Trzeciego Świata, w których na skutek tego zwiększa się bieda mierzona nie tylko dochodem na jednego mieszkańca, ale niedostępnością zasobów żywnościowych, oświaty i opieki zdrowotnej; pogłębia się rozziew między bogatymi a biednymi krajami. Nic się nie zmienia, a raczej zmienia, ale na gorsze. Tekst zionie fatalizmem, który przypomina diagnozy Marksa i Engelsa o nieuchronności walki klas, zwłaszcza że autor cytuje Manifest komunistyczny z 1848 roku jako argument za potępieniem w czambuł wszelkich modeli współczesnej globalizującej się gospodarki, której symbolami są McDonald`s, Microsoft, MFW i Bank Światowy.

W ostatnim rozdziale autor zamierzał niejako zebrać wszystko do kupy i sformułować podsumowanie całości, co jednak niebezpiecznie przypomina wyśmianą przez niego na początku książki Teorię Wszystkiego. Rozdział zaczyna się od, kolejnej już, krytyki absurdów w sferze bankowo-finansowo-ekonomicznej, a kończy analizą przyczyn (których zresztą tak wyraźnie nie wskazuje) islamskiego terroryzmu. Tym razem dużo uwagi poświęcone zostało e-biznesowi, zauroczeniom rzekomą rewolucyjnością rozwiązań firm działających w internecie (okazuje się, że niektóre istniały tylko w wirtualnym świecie, włącznie z dochodami i aktywami). W skrócie rzecz sprowadza się do tego, że akcje tych firm były wielokrotnie przeszacowane, tworzył się maniakalny i histeryczny popyt na akcje, za którymi nie szły realne zyski – wszystko było palcem na wodzie, a właściwie myszką po ekranie pisane, co w konsekwencji doprowadzało do bankructwa firm i nędzy nieświadomych niczego nabitych w butelkę udziałowców.

Kwintesencją irracjonalnego entuzjazmu dla tego typu praktyk jest dla Wheena koncepcja ekonomii w stanie nieważkości sformułowana przez Charlesa Leadbeatera w książce pt. Jak żyć nie wiadomo za co. Wielu guru e-biznesu (Wheen powołuje się tu na Petera Druckera, według którego ludzie używają słowa „guru” tylko dlatego, że słowo „szarlatan” jest za długie) było mistrzami realizacji hasła z tytułu książki, co kończyło się często ogólnoświatową katastrofą. Przykładem jest międzynarodowy koncern energetyczny Enron, o którego krachu głośno było przed kilku laty w mediach. Intrygujące jest spostrzeżenie Wheena, że absurdalne pomysły ekonomiczne zostały przez głosicieli ewangelii dotcomów uprawomocnione powoływaniem się na teorię Thomasa Kuhna, który w Strukturze rewolucji naukowych dowodził, że postęp w nauce nie następuje podczas procesu stopniowego przyrostu wiedzy, ale poprzez ogromne skoki, jakich dokonują uczeni w rodzaju Galileusza czy Einsteina. No więc to, co jest prawidłem w odniesieniu do postępu naukowego, zostało uznane za równie prawdziwe w odniesieniu do praw ekonomicznych i stało się: katastrofy giełdowe, bankructwa, załamanie rynków gospodarczych w wielu państwach. Tylko że założyciele wielkich firm wiedzieli przecież, co się dzieje i czym to grozi, dlatego w gorączce kupowania i sprzedawania nie chodziło o to, czy firma ma dobry model gospodarczy, ale czy uda się jej akcje przekazać jeszcze większemu frajerowi.

Rozdział ostatni prawie w połowie wypełnia dobitna krytyka hipokryzji światopoglądowej najbardziej znanego i najczęściej cytowanego współczesnego myśliciela – Noama Chomsky`ego. Wheen nazywa go mistrzem podwójnej buchalterii, gdy po 11 września 2001 r. doszedł do wniosku, że zgładzenie 3000 ludzi przez Al-Kaidę nie było tak straszliwym czynem, jak zbombardowanie trzy lata wcześniej na rozkaz prezydenta Clintona fabryki farmaceutycznej w Sudanie (wziętej omyłkowo za fabrykę broni chemicznej), gdzie zginął jeden ochroniarz. Wypomniał mu też, jak długo bronił Pol Pota negując, jakoby mógł być ludobójcą i zbrodniarzem. Noam Chomsky zawsze tłumaczył wątpliwości na korzyść antyamerykańskich reżimów, w rodzaju reżimu Pol Pota czy Slobodana Miloševicia, uparcie bagatelizując skalę uprawianego przez nich terroru i podając w wątpliwość nawet najstaranniej zweryfikowane dowody.

Mimo tylu krytycznych tyrad trudno odczytać poglądy samego autora, dla którego wzorem mądrości jest Jefferson, autor Deklaracji Niepodległości i Statutu Wolności Religijnych. I chociaż Wheen opowiada się za tolerancją i pluralizmem religijnym, demokracją jako systemem politycznym, to przecież większość wynaturzeń, jakie opisuje, miały miejsce w państwach demokratycznych, a jego wielokrotnie ujawniane antykapitalistyczne urazy nie tłumaczą przyczyn ludzkiej głupoty. Nieodparcie nasuwa się wniosek, że żyjemy w świecie, w którym to ona jest normą, a nie rzadkie przykłady – w książce Wheena jeden! taki przykład: wspomniana Deklaracja Niepodległości – posługiwania się rozumem. Być może właśnie Filozofia głupoty Jacka Dobrowolskiego jest właściwszą diagnozą przyrodzonego stanu ludzkiego umysłu. Zamiast się dziwić i zżymać, że wkoło nas tyle bzdurnych idei zyskało renomę obowiązujących norm, należy się raczej zdumiewać, że mimo wszystko w każdej epoce i w każdym czasie można natrafić na kilku mądrych ludzi. To dopiero cud!

sierpniowy upał

2011-08-28T23:18:00.000+02:00

sierpniowy upał

na zacienionej ścieżce

pierwsze orzechy

Poplenerowo

2011-08-12T16:17:00.001+02:00

Plener Artystyczny ZNP w Tleniu

25 lipca - 5 sierpnia 2011

W Tleniu przez pierwszy tydzień padał deszcz. Jak chyba w całej Polsce zresztą. Nie sprzyjało to wyprawom w plener, ale za to frekwencja na warsztatach literackich była niemal stuprocentowa. Roztrząsane były poważne kwestie sposobów pisania wierszy, sensu i możliwości oddzielenia analizy formalnej od analizy treści, zasadności stosowania przerzutni i powtórzeń, tudzież brzydoty i wulgaryzmów w poezji współczesnej, a nawet pojawiła się wątpliwość, czy twórczość Różewicza w ogóle jest poezją. Do rangi nierozstrzygalnego problemu wręcz o charakterze egzystencjalnym urosło pytanie o powód, sens i artystyczno-estetyczne uzasadnienie "trzymania dupy w mieście". Były spory, dyskusje i kłótnie, czyli wszystko w normie. Jeśli bowiem na spotkaniu poetów (przeważnie, malarze byli w mniejszości) nie dojdzie do ostrej wymiany zdań, to znaczy, że poetami nie są. A myśmy tam siedzieli prawie dwa tygodnie! To i nic dziwnego, że się pokłóciliśmy o to, kto chce, a kto nie chce mieć w domu rzeźbę starej brzydkiej kobiety.

Na szczęście w drugim tygodniu zaczęło się przejaśniać, to i mniejsza frekwencja sprawiła, że temperatura dyskusji pod koniec nieco osłabła. A mnie wreszcie zaczęły przychodzić do głowy pomysły. Bo jakże to, być na plenerze i niczego nie stworzyć? Nawet nie zacząć? Więc zaczęłam, a nawet stworzyłam w całości nowe utwory, które tymczasem czekają na swoją kolej ujrzenia światła dziennego. I trochę wrażeń przywiozłam. Na przykład, że ludzie piszą o różnych rzeczach i w różny sposób i to jest pozytywne, bo najgorsze, co może się w sztuce przydarzyć, to urawniłowka. Niektórzy by tak chcieli: jak im się coś nie podoba, to deprecjonują wartość artystyczną, odrzucają jako sztukę, poezję. Mnie też nie wszystko się podobało, ale daję prawo konkretnemu twórcy tworzyć po swojemu, o ile prezentuje w miarę akceptowalny warsztat. Reszta to już licentia poetica. Najwyżej mnie nie zachwyca. Nie musi. Mogę wybrać co innego. Na przykład wsłuchiwanie się w szum rzeki czy podziwianie żywotności strzaskanego drzewa.

Widoki ze spaceru w Tleniu.

Drzewo rozpaczające - strzaskane i wypalone przez piorun. To może być inspiracja do stworzenia haigi.

W rezerwacie cisów

Bliskie spotkanie trzeciego stopnia:-)

Zwieńczenie pleneru - Targi Artystyczne na Rynku w Tucholi

Moje natchnienie:-) herbata o operowej nazwie Madame Butterfly (kelnerka twierdziła, że to zielona; na moje oko i smak to jednak gatunek herbaty białej). Nie byłabym sobą, gdybym nie spróbowała. Bardzo dobra. I skuteczna,czego dowodem jest wiersz.

przywróć mnie życiu

arią zawisłą nad skałą

jak trzepot kolibra

z czarnych grobowców Boscha

wyprowadź na światło

z filiżanki białej herbaty

spijam głos twój z daleka

Madame Butterfly

A na koniec utwór nagrodzony w plenerowym Konkursie Jednego Wiersza.

cała prawda

niestrudzeni w zapełnianiu pustki

gromadzimy wrażenia

ruchliwość i czyny mają świadczyć

żeśmy nie zmarnowali czasu

przeciętny żywot do rozdysponowania

pomiędzy złudzenia i konieczność

ile z niego dla szaleństw do zatracenia

ile dla nadmuchanego egoizmu

ile na pogoń za reklamą raju na ziemi

i doskonałością z fotoshopu

ile z niego dla robienia pieniędzy

żeby było łatwiej i sterylniej umierać

nam i przyszłym pokoleniom

nie marnujemy czasu na głupstwa

wwiercając się w genetykę bezczasu

a mimo to ani o krok nie jesteśmy bliżej

celu

cała prawda i tak objawi się

kiedy staną wszystkie zegary

i zostaniemy bez niczego

niepodobni do siebie

nadzy

Letni konkurs Eddiego

2011-08-07T17:03:00.000+02:00

deszczowe lato
cały ogród
w ślimakach

brzęczenie
fioletowej rabaty
pszczoły w lawendzie

Trzeci konkurs Eddiego - wszelkie "robactwo"

deszczowy wieczór

2011-07-29T15:25:00.000+02:00

deszczowy wieczór
z arią Vivaldiego
spływa sen

Bel riposo de mortali...

Antonio Vivaldi, Il Giustino, śpiewa Philippe Jaroussky

A-ha!

2011-07-15T13:01:00.001+02:00

No to ukazała się! Jeszcze pachnąca drukarską farbą... Nie, przesadzam. Zanim udało mi się wyrwać z tej mojej wsi pomiędzy pieleniem buraczków a podlewaniem pomidorów po ostatnich upałach, farba zdążyła wystygnąć, czekając w solidnie zapakowanej paczce na poczcie. Ale jest. Antologia dziewiętnastu polskich autorów haiku. Każdy z nich zamieszcza 16 swoich wybranych utworów. Ponad trzysta subiektywnie, autorsko dobranych myślników. Bo każde haiku to taki myślnik - chwila zatrzymania w ciągu dnia, moment postoju, zapatrzenia, zasłuchania. Rzecz szczęśliwie doprowadzona do finału za sprawą spiritus movens całego przedsięwzięcia, od początku do samego końca czuwającego nad całością, którym był Krzysztof Kokot.

To sobie powspominam trochę.

pod paprociami

w dziurawych kapeluszach

ślimaki

Nie byłam jeszcze w lesie w te wakacje. Niedługo zapomnę, którędy wiodą jego ścieżki. Ślimaki za to mam w ogródku. Nie jestem masochistką, żeby wciąż czytać swoje własne utwory, zajrzę więc do innych.

Ot, choćby takie na przekór upałom:

topniejący śnieg -

tu i tam

przebiśniegi

(Andrzej Dembończyk)

I to mi się podoba:

jesienne mimozy

nicią babiego lata

wiatr omotał

(Teresa Grzywacz)

O, tak, tylko patrzeć, jak wkrótce pojawi się babie lato i znowu jesienna aura wprowadzi poetów w nostalgiczne natchnienie. Z punktu widzenia poezji, jesień jest bardziej twórcza niż lato. Wieczory są dłuższe i czasu więcej na zadumę.

szukając kogoś

do rozmowy -

jesienny księżyc

(Marek Kozubek)

Ale tymczasem mamy lipiec! Cieszmy się nim, póki jeszcze jest, nie uprzedzając czasu:

lipcowy przysmak

pierogi z jagodami

pachną lasem

(Halina Ewa Olszewska)

O, lala! Co za smak!

Haiku. Wybór, Wydawnictwo Kontekst, Poznań 2011

Sposa... non mi conosci...

2011-07-07T23:37:00.003+02:00

Sposa... non mi conosci....
Madre... tu non m'ascolti !
Cieli, che feci mai!
E pur sono il tuo cor...
Il tuo figlio... Il tuo amor...
La tua speranza!

Parla... ma sei infedel!
Credi... ma sei crudel!
Morir mi lascerai.. mi lascerai morir...
O Dio, manca il valor e la costanza.

Aria Epitide z opery Merope (akt 3, scena 7)

Muzyka - Geminiano Giacomelli

Libretto - Apostolo Zeno

Philippe Jaroussky - Sposa, non mi conosci

Recital w Wersalu 19 czerwca 2009 r.

Co jest sztuką

2011-07-07T09:50:00.001+02:00

Jeśli coś jest sztuką, nie jest dla wszystkich. Jeśli coś jest dla wszystkich, nie jest sztuką.

Arnold Schönberg

Brązowy Konik Morski

2011-06-26T20:40:00.001+02:00

recepta

polubić rzeczy martwe

ale nie zanadto

aby nie zażądały duszy

poznać świat na tyle

żeby odróżniać

konieczność od przypadku

a przymus od wyboru granic

być otwartym żeby wpuścić

najmniejsze światło

i przezroczystym

żeby mogło świecić dalej

kochać kwiat paproci

który wymyślono

tylko po to

żeby był baśnią

szukać źródła

uważnie

żeby nie przegapić

kropli

trzy topole

topole już tam rosły w rzędzie

szumiąc potrójnie

wygodnie było siedzieć na ławce

opierając plecy o ciepło chropawej kory

majestatyczne korony kładły się

splątanym cieniem

wiosną rozścielały na ścieżce

dywan czerwonych topolowych kotków

jesienią sypały żółtymi liśćmi

do suchych bukietów i na karton

wyklejanki na lekcję przyrody

w uczniowskim zielniku pachniał

początek ogrodu

swarliwym szpakom połyskliwie migotały

pióra malując deseń wielobarwnej czerni

gdy złudzenie zawiesza rozum

w kontemplacji widzianego

zaczyna się modlitwa

bezimienna jeszcze

między drugą a trzecią topolą

wiatr suszył pranie na sznurze

wypełniał nogawki zginał rękawami

obracał się w kołnierzykach

z prania pod topolami

rodził się początek wiary wniewidzialne

i odwaga latania

gdy szpaki opuszczając lęgowe budki

zasiadłszy na pasach startowych gałęzi

zakończyły swój topolowy żywot

jesiennym odlotem

topole zostały w rzędzie

i nie wiem czy wiatr je powalił

czy ludzie ścięli

każdy początek

miał swój ciąg dalszy

już gdzie indziej

kiedy jesień

kiedyjesień rozpala drzewa

zdmuchującz gniazd ptaki

wrzucamdo ogniska stare listy

iadresy oderwane od osób

odlatująpodniebnym szlakiem

twarzejak klucze żurawi

zprzestrzeni zżętych pól

powracajątęskniące źrenice

podmelancholijną leszczynę

szumiącącoraz ciszej

nieprzepraszam za milczenie

pustychgniazd i ciemniejący horyzont

nieczekam już na listy

kolejnyraz starłam kurz

zpocztowej skrzynki

chociażzgubiłam do niej klucz

nieprzepraszam

takdobrze jest milczeć

wgłośnych decybelach cykad

ipatrzeć jak spadają liście

III nagroda - Brązowy Konik Morski - w Ogólnopolskim Konkursie Literackim o Laur Konika Morskiego w kategorii Refleksje, marzenia, wspomnienia; Świnoujście 24 czerwca 2011

Święto muzyki i tańca

2011-06-21T22:14:00.002+02:00

Niecodzienną realizacją Święta wiosny Igora Strawińskiego Teatr Wielki - Opera Narodowa zakończył sezon baletowy. Podczas jednego wieczoru można było wysłuchać i obejrzeć trzy choreograficzne wizje tego samego dzieła. Nigdy jeszcze muzyka Strawińskiego nie została zaprezentowana w tak skondensowany i przekrojowy sposób.

Jako pierwszą Polski Balet Narodowy przypomniał choreografię Wacława Niżyńskiego ze słynnej i burzliwej premiery w Théâtre des Champs-Elysées 29 maja 1913 roku. Dość powiedzieć, że podczas przedstawienia doszło do formalnej bójki między widzami. W sumie Święto wiosny wystawiono zaledwie sześć razy, ale czas pokazał, że to wystarczyło, aby sztukę tańca zrewolucjonizować.

Bez Wacława Niżyńskiego dzisiejszy balet byłby zupełnie inny. Chociaż jego kariera tancerza trwała krótko, a układy choreograficzne stworzył zaledwie cztery (Popołudnie Fauna, Gry, Święto wiosny, Dyl Sowizdrzał).

W Święcie wiosny Niżyński pokazał taniec pierwotny: kazał tancerzom kierować stopy do środka, nienaturalnie wyginać ciało, skakać z dwóch stóp jednocześnie, mocno wybijać rytm. Pokazał dzikość muzyki Strawińskiego, w której uobecnia się prymitywizm ludowego obrzędu. Rekonstrukcji choreografii Niżyńskiego dokonała w 1987 roku Millicent Hodson, która z pieczołowitością odtworzyła nie tylko poszczególne układy taneczne, ale we współpracy z Kennethem Archerem sięgnęła po oryginalne wzory scenografii i kostiumów zaprojektowane przez Nikołaja Roericha dla Niżyńskiego. Millicent Hodson współpracowała już z wieloma zespołami na świecie, z którymi odtwarzała tamto premierowe wykonanie. Przyszedł czas i na Warszawę. Tak więc pierwsza część baletowego wieczoru to zanurzenie się w historię baletu. Co jednak ciekawe, ten układ, mimo że historyczny, okazuje się bardzo współczesny. Dziś już nie szokują eksperymenty Niżyńskiego, a to dlatego, że poszczególne elementy jego awangardowych pomysłów można odnaleźć w wielu współczesnych realizacjach. Jednak sam rytmiczny, pierwotny obrzęd, dramatyczny taniec Wybranej nadal przejmuje do głębi, wnika w najtajniejszą sferę ludzkiego odczuwania, bo nadal mamy w sobie coś z pierwotnej, atawistycznej dzikości, wyniesionej z czasów, kiedy grozę świata natury ujarzmiano krwawymi ofiarami. Porównałam fragmenty pierwszej rekonstrukcji Hodson i tej z 19 czerwca w Operze Narodowej. Zdaje się, że w ogóle Łukasz Borowicz poprowadził orkiestrę nieco szybciej, co w finałowym tańcu Wybranej było najbardziej odczuwalne i widoczne. Drugą część wieczoru zajęła kameralna choreografia Emanuela Gata na pięcioro tancerzy. Trzy kobiety i dwóch mężczyzn przez czterdzieści minut tańczy salsę. Ja rozumiem, że to taniec bardzo ładny, sensualistyczny wręcz, nawet wciągający, ale... 40 minut?! Bo poza tańcem nic się nie dzieje. Nie ma żadnej historii, żadnej opowieści, żadnego napięcia między postaciami. Tancerze płynnie przechodzą z układu do układu, partnerując na zmianę, bez żadnej rywalizacji ( a mogłaby być, ponieważ jedna kobieta pozostaje zawsze bez pary). Święto wiosny Gata jest może ładne, bardzo płynne, falujące, ale jakieś nijakie. Nie wiadomo, o czym. Przynajmniej ja nie wiem. Z kolei trzecia część i trzecia wersja muzycznego arcydzieła Strawińskiego to znowu balet grupowy, zbiorowy, zderzenie pierwiastka męskiego i żeńskiego w wyrafinowanej choreografii Maurice`a Bejarta, zaprezentowane po raz pierwszy w 1959 roku. Krzysztof Pastor (dyrektor Polskiego Baletu Narodowego) miał tutaj okazję pokazać swój zespól od najlepszej strony. Dynamizm i liryczność, siła i harmonia, piękno i niepokój - wszystko to miesza się, przenika, zderza i rozbija. Wspaniale zaprezentowali się soliści: jako Wybranka - zjawiskowa i władcza zarazem Anna Lorenc oraz jako Wybraniec - eteryczny i dynamiczny Maksim Wojtiul. Ich solówki w zasadzie mogłyby być nawet traktowane jako osobne przedstawienie tak bardzo skupiają na sobie uwagę. Trzy razy w ciągu jednego wieczoru wysłuchać i obejrzeć w trzech różnych choreografiach Święto wiosny - jeszcze nie zdarzyło się nigdy dotąd. Pomysł bardzo udany. W bezpośredniej konfrontacji widać wyraźnie geniusz Niżyńskiego, który nadal jest bardzo współczesny. Bejart wyraźnie do Niżyńskiego nawiązuje, choć historia przez niego opowiedziana jest zupełnie inna. Chętnie w przyszłym sezonie obejrzę przede wszystkim zrekonstruowaną choreografię z 1913 roku, bo za samym Strawińskim uważam, że Niżyński rzeczywiście najgłębiej odczytał istotę jego muzyki. Rewelacyjne są też kostiumy, jakby żywcem wyjęte z rosyjskiego malarstwa ludowego. Skomplikowana wizja Bejarta również wymaga uważnego spojrzenia, dlatego nawet za drugim i trzecim razem byłoby na co się zapatrzeć. Natomiast, co zrobić ze środkową salsą? Nie mam pojęcia. Do przyszłego sezonu się zastanowię. Cała nadzieja w Strawińskiem, bo mimo że trzy razy pod rząd słuchałam tego samego, nie znudził mnie wcale.
Zdjęcia z warszawskiej premiery "Święta wiosny" w Operze Narodowej

nadciąga burza

2011-06-16T20:15:00.001+02:00

nadciąga burza
błyskawice wtórują
V symfonii

Beethoven - V Symfonia

Porytowe Wzgórze

2011-06-14T19:59:00.000+02:00

14 czerwca 1944 roku na Porytowym Wzgórzu nad rzeką Branew w Lasach Janowskich rozegrała się jedna z największych bitew partyzanckich II wojny światowej.

"... w szczelnie opasanymprzez Niemców kotle na Porytowym Wzgórzu znalazło się 3000 partyzantów. Obokprzeważających liczbowo oddziałów sowieckich, w okrążeniu znaleźli siętakże AL-owcy i żołnierze słynnego oddziału AK „Ojca Jana”, którym podczasakcji dowodził por. Bolesław Usow „Konar”. (...) Ciszę poranka 14czerwca rozdarły najpierw moździerze i artyleria niemiecka. Zaraz potemkoncentrycznie zewsząd zaatakowała piechota –własowcy, Kałmucy, Ukraińcy.Partyzanci odpowiedzieli ogniem z broni maszynowej. Po chwilowym wyciszeniu,Niemcy podejmują atak z jeszcze większym impetem: „Strzelanina z prawa, potem środek,potem z lewa (zanotował w swoim pamiętniku Mieczysław Ostrowski „Sęp” zoddziału „Ojca Jana”). Oto jużod tyłu podchodzą (...). Sztab co chwilę przegrupowuje ludzi (...). A tu człowiek głodny, 3 dni marszuo samej wodzie i papierosach z gazety (...). Sanitariuszki ugotowały po dekumięsa i po 4 łyżki rosołu i w okopach na linii się zjadło. Prosimy Boga, abyjak najprędzej był wieczór. Przed wieczorem nieprzyjaciel przypuścił strasznenatarcie, tak że nasz i sąsiada odcinek się załamał. Już się zdawało, że to naszkoniec...”

Zadanie „wyrąbania” wyjścia z kotławzięli na siebie żołnierze „Konara”. Przewodnikiem kierunkowym został międzyinnymi Antoni Nowosad ps. Murzyn – leśnik, który jeszcze sprzed wojny znałświetnie ten teren. (...)

Straty partyzantów wbitwie na Porytowym Wzgórzu wyniosły około 120 zabitych. Niemców poległo około600. Jeszcze większa dysproporcja bije w oczy, gdy się zestawi liczbęwalczących po obu stronach linii ognia: 3000 partyzantów przeciwko 30000Niemców." (Lidia Kotuła: PorytoweWzgórze. Monografia miejsca pamięci narodowej)

Na pamiątkę tamtej bitwy co roku okoliczni mieszkańcy,kombatanci, przedstawiciele wojska, instytucji i władz samorządowych przyjeżdżają na rocznicowe uroczystości, aby oddać hołd poległym. Jednychprzyciąga pamięć o historii, poczucie patriotycznego obowiązku, innych chęćusłyszenia orkiestry wojskowej, uroczysty apel poległych i salwa honorowa,jeszcze innych żołnierska grochówka i inne atrakcje.

W tym roku, w niedzielę12 czerwca, na leśnym wzgórzu pod neoekspresjonistycznym pomnikiem Bronisława Chromegopogoda dopisała, orkiestra grała pięknie, a salwa była równa.

Pomnik na Porytowym Wzgórzu

Projekt - Bronisław Chromy

Wymiary:

szer. 10,2m;

wys. 15 m;

wys.postaci partyzantów - 3 m

(Foto: Lidia Kotuła)

Dopiero w zestawieniu z ludzkimi postaciami widać, jaki jest ogromny

Warta honorowa podczas uroczystości 12 czerwca

Orkiestra wojskowa wprowadza na plac delegacje ze sztandarami

Wkraczają sztandary

czerwcowa noc

2011-06-08T00:49:00.002+02:00

czerwcowa noc
stygną
dalekie gwiazdy

czerwcowa noc
z dalekich gwiazd
ciągnie chłodem

Trzy koncerty, noc i świt

2011-06-07T15:53:00.001+02:00

Lubelska Noc Kultury z 4. na 5. czerwca upłynęła mi przedewszystkim w aurze muzycznej. Spośród wielu atrakcji – ponad 250 imprez – trzebasię na coś zdecydować. Można wybierać pod kątem jak największegozróżnicowania, a można postawić nastrumień doznań podobnych. Wybrałam to drugie – zanurzyłam się przede wszystkimw świecie muzyki.

W Filharmonii Lubelskiej koncert kameralny kwintetuinstrumentów dętych blaszanych, czyli dwie trąbki, róg, puzon i tuba (momentamijeszcze waltornie). Zespół w składzie: Krzysztof Bednarczyk, Mariusz Niepiekło,Aleksander Szebesczyk, Andrzej Sienkiewicz i Arkadiusz Więdlak zaprezentowaliprogram od chorałów Bacha i Haendla poczynając, przez mazurki Chopina, po PeerGynta Griega i West side story Bernsteina. Słowem, od poważnej,metafizycznej muzyki kontemplacyjnej po musicalowy przebój wszech czasów.Jestem w stanie zaakceptować każdą z zaprezentowanych wersji, nawet pierwszaczęść suity Griega pięknie zabrzmiała, ewokując baśniowy poranka świata KrólaGór. Jednak Chopin na trąbkach to było dla mnie za wiele. Tyle czasupoświęciłam, żeby w ogóle mazurki polubić, zrozumieć (co mi się do dziś nieudało), a tu taka rewolucja – mazurek Chopina na tubie?! Nie, dziękuję, wolę fortepian.

Następny w programie był koncert symfoniczny: Symfoniag-moll Mozarta, V Symfonia Beethovena, Tańce połowieckie Borodina, I SymfoniaD-dur Mahlera, IX Symfonia Dwořaka, Ognisty ptak Strawińskiego – programmarzeń. Oczywiście nie były to utwory grane w całości, bo ten jeden koncertzająłby całą noc. Jak zauważył Piotr Wijatkowski (dyrygent) V SymfoniiBeethovena nie trzeba zapowiadać, wszyscy ją znają (nawet jeśli o tym niewiedzą), natomiast niesamowita atmosfera I symfonii Tytan Mahlera, zwłaszcza częściIII z wyrazistym rytmem, z jakimś takim ugrzęzłym, upiornym, ale i podniosłymmarszem żałobnym, sprawia, że czas - jak to możliwe tylko w muzyce – staje wmiejscu. Myślałam o samym Mahlerze ijego niespełnionych nadziejach; myślałamo poetach mordowanych przez zjadaczy chleba, o tym, że sprzeczne ciała zbija się ażćwiekiem i łzach potęgi drugiej. Tak, to musiało być sześć kontrabasów,sześć wiolonczel i cała smyczkowa plejada, żeby wyrazić tytanicznego duchasprzeciwu.

Pół godziny później – greckie, ormiańskie, kaukaskie pieśni cerkiewne, modlitwy,dziękczynienie: Pieśń wdzięczności zespołu Kairos w kościele pw. Św. AndrzejaBoboli na Czechowie, który wystrojem iarchitekturą świetnie nadaje się na miejsce takiego koncertu. Fantastycznezgranie męskich głosów, rewelacyjna gra na oryginalnych, egzotycznychinstrumentach (lutnia arabska, bębnyafrykańskie i arabskie), charyzmatyczny dyrygent (Borys Somerschaf) - słuchacze powędrowali zaśpiewem wprost w góry Kaukazu i azjatyckie stepy. Takich pieśni nie stworzy ludosiadły, zasiedziały, nieruchawy… To są pieśni nomadów, wędrowców, pieśnipielgrzymów. Słyszałam w nich kroki plemienia szukającego nowego miejsca naswoje namioty, tupot stada owiecpędzonego na wypas, szeroki oddechwytchnienia pod nocnym niebem gwiazd.

Męski zespół wokalny Kairos jest na pewno wart poznania isłuchania. Trzon repertuaru stanowią śpiewy cerkiewne oraz fragmenty liturgiigreckiej, ormiańskiej, gruzińskiej. Kairos jest między innymi laureatemMiędzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej w Hajnówce. Podczas sobotniegokoncertu śpiew chóralny dopełniał niezwykły solista – Aszot Martirosjan –rodowity Ormianin, śpiewak ludowy nagradzany na wielu festiwalach.

Trzy różne koncerty, różne rodzaje muzyki: od wirtuozowskiejkameralistyki, poprzez symfoniczną przestrzeń (zwłaszcza u Mahlera), pomistyczne wyciszenie. Tak minęła pierwsza połowa Lubelskiej Nocy Kultury. Czasod północy do świtu to już inna bajka, w której znalazło się miejsce na poetyckąsztukę słowa, wystawę portretowej fotografii, pokazy sztukmistrzów, koncertyetniczne, breakdance, przedzieranie się przez wielogłosowy tłum na deptaku,nocne rodaków rozmowy i smakowanie aromatycznej kawy z cynamonem w Pożegnaniuz Afryką oraz wielki finał w postaci świtu w nadbystrzyckim mieście.

W samym środku Lubelskiej Nocy Kultury

II konkurs Eddiego

2011-05-30T17:27:00.000+02:00

Temat: kwiaty

aleja bzów

gdzieś ulotnił się

pośpiech

smaczny kąsek

pachnący kwiat azalii

w pyszczku królika

II konkurs Eddiego

po gradobiciu

2011-05-21T22:08:00.002+02:00

po gradobiciu
w fioletowych płatkach bzu
całe chodniki

"Pozwól mi płakać ..."

2011-05-19T23:54:00.003+02:00

Philippe Jaroussky - aria z opery "Rinaldo" Haendla

Lascia ch'io pianga mia cruda sorte,
E che la libertà Sospiri!
E che Sospiri, e che la libertà Sospiri!
Lascia ch'io pianga mia cruda sorte,
E che la libertà Sospiri!

Il duolo infranga queste ritorte
De 'miei Martiri, sol per pietà

Lascia ch'io pianga mia cruda sorte,
E che la libertà Sospiri!
E che Sospiri, e che la libertà Sospiri!
Lascia ch'io pianga mia cruda sorte,
E che la libertà Sospiri!

wieczór

2011-05-16T22:02:00.000+02:00

wieczór

w kwiatach magnolii

cisza

wieczorny deszcz

2011-05-15T20:15:00.001+02:00

wieczorny deszcz

pod wielkim parasolem marsz

za zapachem bzu

Rok Czesława Miłosza

2011-05-13T19:06:00.000+02:00

poławiacz pereł

pamięciCzesława Miłosza

przyszło mi pisać o śmierci poety

kiedy czytaliśmy wiersze

nie wiedząc jak ważne są słowa

napisane na zawsze

nie wszystko co realne

bywa prawdziwie rzeczywiste

i w tym co się tylko wydaje

widzieć złudne piękno jest wielkąsztuką

odkrywać prawdę jawną i nagą

może tylko mowa do sensu

w przestrzeni słowa łowić

żeby przez dziury sieci nie uciekło

to co najważniejsze nieuchwytne światło

kiedy umiera poeta

nie dzieje się nic wielkiego

ziemia obraca się nadal

i słońce ogrzewa właściwą półkulę

po jakimś czasie nie wiadomo dlaczego

liście na drzewach zaszeleszcząwierszem

psy zaszczekają w olszynach

a słowa czytane później gdzie indziej

wydadzą się znajome

i tak oto to co mamy za ulotne

objawi się jako nieśmiertelne

Iwona Danuta Startek: I nie wiadomo..., Biłgoraj 2005 r.

Gazeta Biłgorajska Niebieska. Niezależny Tygodnik Powiatu Biłgorajskiego, nr 13/ 1 kwietnia 2011 r.

Andreas Scholl w Częstochowie

2011-05-03T10:43:00.014+02:00

Andreas Scholl w Częstochowie

Foto: Magdalena Niebudek

Andreas Scholl na koncercie inauguracyjnym Festiwalu Muzyki Sakralnej GaudeMater - nie mogłam tego przegapić. Byłam, widziałam, słyszałam...

Scholl z towarzyszeniem Vienna Morphing ChamberOrchestra wykonał kantatę Vergnügte Ruh, beliebte Seelenlust Jana Sebastiana Bacha oraz Stabat Mater Antonio Vivaldiego - oba dzieła wieloczęściowe, trudne i porywające zarazem. Dyrektor Festiwalu Małgorzata Nowak zdradziła,że zabiegi o sprowadzenie artysty tej miary i tak zajętego koncertowaniem na całymświecie trwały niemal dwa lata. Wówczas jeszcze nie było wiadomo, że koncertzbiegnie się z beatyfikacją Jana Pawła II. Okoliczność ta sprawiła, żeczęstochowski koncert został ostatecznie zaplanowany jako zwieńczenie dniabeatyfikacji, na wolnym powietrzu na jasnogórskich wałach, z wolnym wstępem dlawszystkich chętnych. Ponadto na wieść, że wystąpi także z okazji beatyfikacji,artysta włączył do programu arię maryjnąMarcina Józefa Żebrowskiego ze zbiorów jasnogórskich.

Mogłabymteraz tutaj napisać, że publiczność nie dopisała. Z planowanej kilkutysięcznejrzeszy słuchaczy zjawiło się na błoniach może dwieście, może trzysta osób.Dokładnie nie wiem, bo osobiście zajęłam miejsce na samej górze, na wałach, cookazało się później zbawienne. Nie dopisała także pogoda, która w noc poprzedzającąuraczyła nas sążnistą ulewą, a i podczas całego dnia co i rusz nadciągałychmury na przemian z krótkotrwałymi przebłyskami słońca. Zrobiło się zimno iwietrznie, a wysoko na wałach wiatr dosłownie hulał, co było słychać takżeprzez głośniki jak dudniące odgłosy lecących samolotów. Inna rzecz, żeświadomie zajęłam miejsce nie tam, gdzie najlepiej słychać, ale tam, skądmiałam najlepszy widok. Coś za coś. Mogłabym wspomnieć, że bisów nie było, coprzy takiej pogodzie raczej mnie nie dziwi, a Scholl sympatycznie wystąpił wczapeczce. Mogłabym też się trochę pozżymać na przypadkowych ludzi, którzychodzili wte i wewte, głośno rozmawiając, komentując, szukając się przeztelefon, wyraźnie nie wiedząc, co tu robią i na co przyszli. A już klaskaniemiędzy poszczególnymi częściami utworu to jakaś chyba polska specjalność.Wyraźnie widać było jak artyści koncentrują się przed kolejną trudną częścią, atu ni stąd ni zowąd ktoś się wyrywa z oklaskami i rozprasza. Wszystko było naprzekór: za zimno, źle wybrane miejsce uniemożliwiające nawiązanie bezpośredniego kontaktu między artystami a publicznością (przecież w nocy - koncert zaczął się po dwudziestej - z wysokości wałów nawet nie widać, przed kim się występuje!), przypadkowisłuchacze, często wyraźnie niezainteresowani (przyszli tylko na pokazfajerwerków zaplanowany na zakończenie). Mogłabym wyliczyć jeszcze dłuższąlitanię narzekań, ale… wystarczy chyba.

Najważniejsze, że byłami słyszałam. Wrażenie z występu Scholla na żywo, mimo że znam jegoróżne wykonania z płyt i nagrań wideo, jest jednak mocniejsze i bardziejprzejmujące. Niezwykłe i wzruszające. Trzeba podziwiać profesjonalizm śpiewakai orkiestry, występujących w tak ekstremalnie trudnych warunkach. Koncert miałbyć transmitowany w Dwójce PR. Jestem ciekawa, jak całość wypadła od stronytylko słuchowej. Czy lepiej niż z towarzyszeniem owych wszystkich niedogodnościbezpośrednio się pojawiających tam na miejscu? Na pewno jednak słuchaczeradiowi nie widzieli, jak ekspresyjnie i z zaangażowaniem wystąpił węgierski skrzypekSandor Javorkai w Koncercie podwójnym na skrzypce iwiolonczelę Antonio Vivaldiego. Istnagimnastyka artystyczna ze skrzypcami. Niesamowita ruchliwość całego tułowiasolisty wywołała na zakończenie słyszalne gromkie brawa mało licznej przecieżpubliczności.

Solista Sandor Javorkai

Foto: Magdalena Niebudek

Vienna Morphing Chamber Orchestra
Foto: Magdalena Niebudek

Sam widok mógł rozgrzać skostniałych słuchaczy. Pro forma dodaćnależy, że drugim solistą w tym utworze, grającym na wiolonczeli był Adam Javorkai. Koncert na skrzypce i wiolonczelę stanowiłdynamizujący przerywnik, rozdzielający dwa występy Andreasa Scholla. Vienna Morphing ChamberOrchestra z kolei to zespół założony wWiedniu przez pochodzącego z Częstochowy Tomasza Wabnica, który dyrygował całymkoncertem.

Scholl z orkiestrą
Foto: Magdalena Niebudek

W założeniach organizatorównajwiększą gwiazdą inauguracji Festiwalu Gaude Mater miał być AndreasScholl. Spośród słuchaczy, z którymimiałam okazję porozmawiać przed koncertem, spotkałam trzy – dosłownie tylkotrzy – osoby, które wiedziały, kim jest Scholl i jaką wykonuje muzykę. A pozakończeniu koncertu nie było tłumów po autografy, jak to się widzi w relacjachz innych występów. Ale ja poszłam i autograf mam. Sama jedna tylko poszłam (w pierwszym momencie, bo - jak się okazuje z komentarzy - byli też inni łowcy autografów). Przejechałam 400 km,żeby go usłyszeć na żywo, to po autograf miałam nie pójść? I pojechałabym nakażdy następny jego koncert, za każdą cenę, tylko kiedy znowu będzie w Polsce?

Andreas Scholl w Częstochowie - Stabat Mater, part 1

Andreas Scholl w Częstochowie - Stabat Mater, part 2

Andreas Scholl w Częstochowie - Bach Kantata No. 170

Fragmenty koncertu oraz wywiadu z Andreasem Schollem w Radiu Fiat pod linkiem
Andreas Scholl - rozmowa, fragament koncertu

oko w oko

2011-04-26T23:34:00.000+02:00

przerwany sen

2011-04-24T14:56:00.000+02:00

przerwany sen

wiosenną burzą rozświetlona

noc za oknem

wiosenny deszcz

2011-04-20T00:26:00.000+02:00

wiosenny deszcz

na pustym deptaku

rosną kałuże

Baletowa antygrawitacja

2011-03-22T17:27:00.004+01:00

Czy można tańczyć Bacha? Otóż można i nie jest to wcale pomysł taki nowy. W 1941 roku George Balanchine (prawdziwe nazwisko Gieorgij Mielitonowicz Bałancziwadze) z zespołem American Ballet zaprezentował w Nowym Jorku Concerto Barocco do Koncertu d-moll na dwoje skrzypiec Johanna Sebastiana Bacha. W roku 2000 Krzysztof Pastor (obecny dyrektor Polskiego Baletu Narodowego) w Amsterdamie przygotował choreografię do Arii z Wariacji Goldbergowskich oraz III Suity orkiestrowej D-dur jako jednoaktowy balet pod tytułem In Light and Shadow. Sześć lat później w Rotterdamie z kolei można było zobaczyć The Green, balet w choreografii Eda Wubbe do pieśni Herr, Unser Herrscher... z Pasji według św. Jana. I ubiegłoroczna prapremiera Polskiego Baletu Narodowego, Pocałunki do I Koncertu klawesynowego d-moll w choreografii Emila Wesołowskiego.

Te cztery części złożyły się na wieczór baletowy Tańczmy Bacha zaprezentowany 11 marca 2011 roku w Operze Narodowej w Warszawie. Chociaż wszystkie części wykonywane do muzyki Bacha, każda w innym charakterze, w innym tempie, scenografii i kostiumach.

Pocałunki w lirycznym, delikatnym rysunku, przepełnione poezją tańca i miękką płynnością ruchów. Muzyka jak morze, w którym tancerze płyną, unosząc się na fali.

Concerto Barocco to balet klasyczny, emanacja czystego tańca, w którym ważną rolę odgrywają zjawiskowe tancerki w kolejnych momentach budujące wizualnie piękne i czyste obrazy.

Zupełnym przeciwieństwem jest z kolei The Green, w którym dynamicznie, bardzo ekspresyjnie na zielonej przestrzeni tańczy siedmiu solistów. To taniec momentami jak pierwotny proces wyzwalania się z ograniczeń natury. Tancerze niemal wzlatują ponad scenę, naśladując ramionami ruch ptasich skrzydeł (jak na zdjęciu powyżej). Po raz pierwszy tak naocznie, namacalnie niemal odebrałam balet jako próbę - i to udaną - przełamywania ciężaru grawitacji. I do tej pory nie mogę wyjść z podziwu, jak to możliwe.

In Light and Shadow (W światłocieniu) Krzysztofa Pastora natomiast zachwycało urokliwym blaskiem strojów, przy czym niezwykłe zastosowanie spódnic (unowocześnionych nieco w kroju) także przez mężczyzn wywoływało efekt zabawnej unifikacji postaci.

Warszawskie Tańczmy Bacha to zbiór pewnych historii oraz chwil czystego zafascynowania tańcem i muzyką. Różnorodność prezentowanych układów pozwala na wieloraki odbiór. Można się skupić na stronie wizualnej, która w zmienności scenograficznej stale mobilizowała uwagę. Można też śledzić i porównywać efekty zmagania się czterech choreografów z niezrównaną materią muzyczną Bachowskich kompozycji, zaspokajając zarówno oczekiwania miłośników baletu klasycznego (Concerto Barocco), jak i bardzo nowoczesnego (The Green). Swoistym dopełnieniem zaś był Modestas Pitrénas, litewski dyrygent jak tajemniczy Don Pedro z Krainy Deszczowców, wdzięcznie i z barokową fantazją kłaniający się oklaskującej publiczności.

Tańczmy Bacha - zdjęcia ze spektaklu

NN lat 50

2011-03-17T11:17:00.001+01:00

NN lat 50

do kogo należały

orzeszki w kieszeni?

destylacja

2011-03-07T19:51:00.000+01:00

destylacja

w jednej kropli

całe życie

Misterium muzyki

2011-03-06T19:17:00.002+01:00

Pianista, który będąc murowanym faworytem, wycofuje się z konkursu. Po prostu przerywa występ i wychodzi. U szczytu sławy mówi, że najchętniej w ogóle przestałby grać. Co w zamian? "Kontemplować egzystencję" - odpowiada. Innych wykonawców, pianistów w ogóle nie słucha. A więc i nie porównuje się z nikim. Uważany za jednego z najlepszych współczesnych wirtuozów fortepianu, genialny interpretator muzyki Bacha, Beethovena, a także Schumanna, wydanego na ostatniej płycie. Z okazji Roku Chopinowskiego nie zamierzał wcale grać więcej Chopina niż zwykle. Tak samo jak w Roku Mozarta wcale nie preferował geniusza z Salzburga. Żeby grać, potrzebuje impulsu wewnętrznego, a nie oficjalnie ogłoszonej rocznicy.

Gra całym sobą, muzyka wypływa z przeżycia, z umysłu, a dłonie są tylko widzialnym końcowym efektem interpretacji. Kiedy gra - nie potrzebuje słuchaczy. Jeśli uda nam się zobaczyć to, co zwykliśmy nazywać koncertem, czujemy się jak profani podczas tajemniczego misterium. Znaleźliśmy się tu przypadkiem, dzięki cudownemu zrządzeniu losu i możemy tylko słuchać. I nie oddychać, żeby nie spłoszyć dźwięków.

Piotr Anderszewski - I Koncert fortepianowy Beethovena

koniec pracy

2011-02-23T19:05:00.000+01:00

koniec pracy

dzień wypełnia się

zmierzchem

cisza

2011-02-17T21:24:00.000+01:00

cisza

złamane drzewo

po wichurze

Kosmiczny antyk - "Trojanie" w Operze Narodowej

2011-02-10T00:18:00.002+01:00

Trojanie
Zdjęcia ze spektaklu

Trzy spektakle "Trojan" Hektora Berlioza w ciągu zaledwie tygodnia to niezbyt duży wybór dla kogoś, kto aby pójść do opery, musi przedsiębrać co najmniej dwudniową wyprawę, ale udało mi się załapać na realizację ostatnią 16 stycznia. Szumnie zapowiadana warszawska premiera, będąca scenograficznym i reżyserskim odtworzeniem spektaklu z Teatru Maryjskiego w Sankt Petersburgu, oprawę miała futurystyczno-fantastyczną. Trojanie zostają pokonani przez rozprzestrzeniający się wirus komputerowy, garstka ocalonych zaś pod wodzą Eneasza wyrusza zdobywać nowe światy w kosmosie. Trafiają do królestwa rządzonego przez Dydonę, której sala audiencyjna przypomina wnętrze kosmicznego statku. Eneasza, który zdaje się zapominać o wyznaczonym mu przez bogów celu wędrówki, do podjęcia jej na nowo zachęca Merkury pojawiający się w czymś, co przypomina rosyjski Sputnik, a Hylas swoją pieśń żeglarza wykonuje w kombinezonie astronauty zawieszony wysoko nad sceną.

Trzeba znaleźć sposób, aby mimo to nie popaść w niejakie rozdwojenie percepcji, gdyż libretto oparte na czterech pierwszych pieśniach "Eneidy" Wergiliusza nadal osadzone jest w realiach antycznego świata. Eneasz wspiera przecież Dydonę w jej walce z "afrykańskimi hordami", a Merkury przypomina mu o dalszej podróży do Italii. Odnosi się wrażenie, że niektóre śmiałe pomysły Carlusa Padrissy (reżysera) są jednak mało spójne nawet przy uwzględnieniu daleko idącej nowoczesności realizacji. Kiedy Iopas, mający pieśnią zabawiać smutną Dydonę, zrzuca płaszcz, ukazując się publiczności jako Elvis Presley, nie mogłam się powstrzymać i parsknęłam śmiechem. I nie ja jedna. A całą piękną arię diabli wzięli, bo zanim się mogłam na nowo skupić na odbiorze muzycznym, byłam w wizualnym szoku.

Clou scenografii był koń trojański zbudowany ze świecącej blachy obwieszonej włączonymi laptopami. Owe laptopy zresztą były stałym elementem kostiumów, zwłaszcza w scenach zbiorowych. Co miały znaczyć, nie wiem. Tylko w scenie na dworze Dydony dałoby się znaleźć sensowne wytłumaczenie ich zastosowania, ponieważ księżniczka Anna mówiąc: Czy nie widzisz, Narbalu, że ona go kocha, tego dumnego wojownika, który moja siostrę darzy równie silną miłością?, patrzy w monitor, co może sugerować, że ich poczynania są wszędzie monitorowane, chociażby ze względów bezpieczeństwa. Z drugiej strony mogłaby to być aluzja do powszechnego już przecież i w dzisiejszych czasach braku anonimowości w sieci.

Ostatecznego olśnienia (co do sensowności użycia laptopów) doznałam w scenie śmierci Dydony. Wiadomo, że bohaterka ginie śmiercią samobójczą płonąc na stosie. Pytanie, jak pokazać to na scenie? Ano, skoro stos został dokładnie obwieszony laptopami, na monitorach pokazał się malowniczy płonący ogień.

"Trojanie" opowiadają mocną, tragiczną historię o życiu i śmierci, o heroicznej walce i desperackim poszukiwaniu swojego miejsca, o miłości i zdradzie, o nadziei i świadomości zbliżającego się końca. Dwie wielkie postacie tragiczne tej opery to Kasandra i Dydona, których partie wokalne zawierają wiele popisowych arii, nasyconych ogromnymi emocjami. Sylvie Brunet w roli Kasandry i Anna Lubańska jako Dydona w pełni zasłużyły na podziw za siłę wzruszeń, jakich dostarczyły swoim wykonaniem. Słuchając ich można było starać się nie dostrzegać na scenie obecności panów w czarnych maskujących kostiumach, którzy w tym czasie zmieniali dekorację. Trzeba przyznać, że muzyka Berlioza mimo wszystko obroniła się i prawie pięć godzin z nią spędzonych minęło niemal niezauważalnie.

Wybrałam się na "Trojan" ze względu na muzykę Berlioza i historię opowiedzianą przez Wergiliusza. Oni dwaj mnie nie zawiedli. Również popisowy taniec solistów baletu: Dominiki Krysztoforskiej, Anny Lipczyk, Adama Kozala i Wojciecha Ślęzaka był zachwycający. Ale moja słabość do baletu to osobna historia :-)

od rana śnieg - konkurs Eddiego

2011-02-04T19:16:00.001+01:00

od rana śnieg

po udeptanych ścieżkach

już ani śladu

konkurs Eddiego

noc na przedmieściu

2011-02-03T21:47:00.000+01:00

noc na przedmieściu

w światłach samochodu

zamknięte bramy

zamykam drzwi

2011-02-01T00:29:00.002+01:00

zamykam drzwi

zostaliśmy sami

Buxtehude i ja

Buxtehude - Muss der Tod denn auch entbinden

Buxtehude - Ach Herr, armen mich Sunder

sypie i sypie

2011-01-28T00:20:00.000+01:00

sypie i sypie

nad zaspami

przelatują ptaki

kamienne schodki

2011-01-21T19:23:00.001+01:00

Po sugestii Adama:

Idąc razem z nimi...

2011-01-20T00:10:00.007+01:00

Thomas Stearns Eliot: Podróż Trzech Króli

"Mroźna to była wyprawa;

Najgorsza pora roku

Na podróż, zwłaszcza tak długą:

Drogi tonące w śniegu i lodowaty wiatr,

Najokrutniejsza zima."

Rozdrażnione wielbłądy, pokaleczone, zbolałe,

Kładły się w mokrym śniegu.

I było nam czasem żal

Letnich pałaców na wzgórzu, osłonecznionych tarasów,

I jedwabistych dziewcząt roznoszących napoje.

Poganiacze wielbłądów klęli i złorzeczyli,

Żądali napitku, kobiet, przepadali bez wieści,

Nocne ogniska gasły, nie było gdzie się schronić;

(G. Moryciński, Pustynia z ptakami i demonami)

A miasta były wrogie, mieszkańcy nieprzyjaźni,

Wioski brudne i chytre, za wszystko żądano złota.

Ciężka to była próba.

Wędrowaliśmy w końcu już tylko w ciągu nocy,

Śpiąc byle gdzie i płytko,

I słysząc w sobie głos, który powtarzał w kółko:

To jest czyste szaleństwo.

Aż któregoś poranka,
śniegi mając za sobą, zjechaliśmy w dolinę,

Łagodną, żyzną, wionącą zapachem wielu roślin,

Gdzie nad strumieniem stał młyn i młócił kołem ciemność,

A dalej, pod niskim niebem, wznosiły się trzy drzewa,

I stary, siwy koń biegł łąką, galopem, w dal.

Stanęliśmy przed gospodą porosłą liśćmi wina;

W otworze drzwi sześć rąk rzucało raz po raz kośćmi
i zgarniało srebrniki,

Stopy zaś uderzały w puste bukłaki po winie.

Nikt jednak tam nic nie wiedział; ruszyliśmy więc dalej

I dopiero pod wieczór, prawie w ostatniej chwili,

Trafiliśmy w to miejsce - można powiedzieć - właściwe.

Pamiętam, było dawno;

Dziś postąpiłbym tak samo, tylko trzeba zapytać

Trzeba zapytać

O to: czy cała ta droga nas wiodła

Do Narodzin czy Śmierci?

Że były to narodziny, to nie ulega kwestii,

Mieliśmy na to dowody. Bywałem świadkiem narodzin
i byłem też świadkiem śmierci,

I było dla mnie jasne, że są to różne rzeczy; jednak
te narodziny

Były dla nas konaniem, ciężkim jak Śmierć, śmierć nasza.

Wróciliśmy do siebie, do naszych starych Królestw,

Ale w tym dawnym obrządku jakoś nam już nieswojo,

Obco wśród tego tłumu zapatrzonego w swe bóstwa.

Rad byłbym innej śmierci.

przeł. Antoni Libera

Wiersz i obrazy zaprezentowane na wystawie "Podróż Trzech Króli" w Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, styczeń 2011

...tak więdnie mak pobity deszczem...

2011-01-13T23:26:00.002+01:00

Ileż smutku i tkliwości w tym obrazie! Jeśli prawdziwa poezja to maksimum uczucia wywołanego przy minimum słów, to niewątpliwie jest to WIELKA POEZJA. Czyja? Wergiliusza oczywiście. Przy wydatnym udziale tłumacza Tadeusza Karyłowskiego.

   Och, nieważne, że Teukrzy z Rutulami równo wyrzynali się nawzajem bez litości, że najdzielniejsi męże twardą ręką potrafili wroga na pół rozpłatać od czubka głowy do siodła, że w zastraszającym tempie rosły po obu stronach stosy trupów, skoro... żaden dzień u potomnych nie ujmie im chwały, a umierali - trzeba przyznać - tak pięknie:

   Tak upada pod pługiem ścięty nieoględnie

Kwiat różowy na wątłej łodydze, tak więdnie,

Skłaniając lekko głowę, mak pobity deszczem...

Wergiliuszowy (tak jak i Homerowy) bohater wie, że idzie na śmierć, ale ani ta wiedza nim nie zachwieje, ani go nie zatrzyma. Fatum wypełnić się musi. Pobitym ufność jedna: nie żywić nadziei!... Może to wydaje się zbyt okrutne, jak na naszą wrażliwość, ale przecież nie ma tutaj rozpaczy.

... zuchy rosłe jak góry i jodły,

Zwierzoną sobie bramę, nie znając co trwoga,

Otworzą i w głąb szańców przyzywają wroga.

Na prawo i na lewo, niby wieże sami

Stoją, zbrojni żelazem, błyszczący kitami,

Wyniośli...

Potęga, męstwo, sława i honor ich prowadzą czy zgoła sroższy gniew w piersiach walczących wybucha, trudno dociec. A jednak trzeba mieć nie tylko podziw dla męstwa, litując się nad człowieczą ułomnością: Czemu szarpiesz biednego? Krew ta nie z drzewa wytryska żali się Polidor uwięziony w krzewie łamanym przez Eneasza. Nizos zaś, dobiegając niemalże do mety, potknął się i wylądował w gnoju, tracąc pewne zwycięstwo, a mimo to otrzymał od wodza cenną nagrodę dorównującą najlepszym. Do rywalizacji w zapasach z potężnym i młodym Daresem stanął stary Entel. I kiedy

Entel podniósł prawicę na zamach wichrowy,

Wysoko; ów - cios pięści, grożący od głowy,

Przewidział i wnet ciało uchylił obrotnie:

Entel w próżnię uderzył i o ziemię grzmotnie

Ciężko całym brzemieniem ogromnego ciała...

cóż wtedy się dzieje? Jakoś ani nikt się nie śmieje, ani nie drwi z niefortunnego zapaśnika: pierwszy Acest pomyka i litośnie podnosi druha-rówieśnika.

Oj, bo też zdarzają się dzielnym rycerzom kuriozalne pomyłki, jak Turnowi, którego we śnie pod postacią staruszki nawiedza z ostrzeżeniem najstraszniejsza z Erynii - Allekto. Młodzian zaś, nie rozpoznając okrutnej bogini, drwi sobie z jej przestrogi i obraża pozorną troskliwością:

Lecz ciebie, matko, starość przygniata nieczule

Próżną troską i kiedy chwytają miecz króle,

O posążki się bogów troszcz, zajmuj się chramami,

Wojnę i pokój męskie niech sprawują dłonie!

O, nieźle się wkurzyła Allekto za te obraźliwe słowa! Zaraz pokazała się w prawdziwej swojej groźnej postaci i nasz bohater obudził się zlany potem ze strachu.

Biedny Eneasz, ścigany w te i we wte gniewem Junony, nie może trafić do celu wieloletniej podróży. Obiecano mu bezpieczny port, nową ziemię, nową ojczyznę, a tymczasem proroctwa są coraz groźniejsze, wyjaśnienia bogów niejasne, a wszystkowiedząca Sybilla pisze swoje tajemnicze wyrocznie na liściach, które wiatr rozwiewa. Chyba mu współczujemy, gdy zdesperowany prosi: ale nie pisz na liściach twych wierszy.

Wiersze na liściach. Iście poetycki pomysł. Akurat tyle miejsca, żeby zmieściło się haiku. Może by tak spróbować?...

nokturn

2011-01-13T18:44:00.003+01:00

nokturn

na pustej ulicy

cichnące kroki

nowe okulary

2011-01-13T18:44:00.001+01:00

nowe okulary

szarość

w pogłębionej perspektywie

Dzisiaj umarłam

2011-01-09T23:49:00.004+01:00

Człowiek nie żyje po to, żeby tylko żyć. Ziemia
i Kosmos za małe są, aby pomieścić całego człowieka.
A mimo to, czy nie jest tak, że już powiedziane zostało wszystko, tylko trzeba na nowo czytać i słuchać? Bach to odkrył? Bo skąd inaczej znalazłby właściwą harmonię?

Dzisiaj umarłam. Bo człowiek nie żyje po to, żeby tylko żyć.

Bach

Z płomieni czeluści będę cię ścigać...

2011-01-08T15:31:00.002+01:00

Odkąd Wergiliusz napełniłserce Dydony najpierw wielką miłością, a potem nienawiścią i rozpaczą, któradoprowadziła do samobójstwa, jej lament ściga nie tylko wiarołomnego Eneasza,ale i każdego, kto czytał jej historię. W porównaniu z cyklonem emocji targającymDydoną wykalkulowane, chłodne słowa pożegnania Eneasza pozbawiają go niemalludzkich cech, na podobieństwo Kaukazu ztwardej skały.

Nie można uwierzyć, żektokolwiek z czujących byłby w stanie oprzeć się słowom:

O marną chwilę błagam, aż spocznie me łono,

Aż los mnie mój nauczy cierpieć – zwyciężoną.

(Eneida)

Ale bogowie są głusi nalament Dydony, tak samo Eneasz, który przecież jest synem bogini. Co z tego, żetwardy los uczynił go mężem walecznym, tkliwym i pełnym poświęcenia synemkulawego ojca Anchizesa, litościwym nawet dla greckiego wroga Troi,Achamenidesa, którego zabiera na swój statek ratując przed niechybną śmiercią,jaka czekałaby go w krainie Cyklopów? Co z tego, że pobożność i posłuszeństwowyrokom Przeznaczenia uodporniły go na klęski, skoro nie nauczył się kochaćkobiety? Jej przekleństwo będzie gościgać po najdalsze czasy, rujnując nowe państwo, sprowadzając wojny, mszczącsię za sponiewierane uczucie:

Niech ludów nie kojarzy miłość ni przymierze,

A kiedyś niech powstanie mściciel z naszych kości,

Co z ogniem do Dardanów i mieczem zagości,

Dziś, jutro, skoro tylko w ramieniu sił stanie!

Brzeg brzegowi, przystaniom wrogimi przystanie

Niech będą! Miecze mieczom! Niech wnuki w bój staną!

(Eneida)

Wykrzyczane w rozpaczy Fatumwciąż brzmi w naszych uszach, wciąż nas – współczesnych – z głębokości dosięgajak miecz Archanioła wskazujący drogę w jedną tylko stronę: na wschód od Edenu.Klątwa jest nieodwracalna, musi się wypełnić do końca.

Płacz, matko, kochanko, przebacz,

bo nie anioł, nie anioł prowadzi.

Wy te same drżące u nieba,

wy te same róże sadzić jak głos

na grobach przyjdziecie i dłonią

odgarniecie wspomnienia i liście, jak włos

siwiejący na płytach płaskich.

(K.K.Baczyński)

Są chwile na pozórszczęśliwe, kiedy się zapomina, że mieszkamy na gruzach upadłych cywilizacji,domy budujemy na cmentarzach, oddychamy powietrzem, w którym wciąż słychaćkrzyk śmierci i lament sprzeciwu na okrutny los. Od czasu do czasu głos Dydonydociera wyraźniej, przebijając się przez zgiełk ulicy, niestrudzenie żądającnależnego jej miejsca w naszej pamięci.

When I am laid in earth,

may my wrongs create

no trouble in thy breast.

Remember me,

but ah! forget my fate.

(Dido`s lament)

Podobnie jak trojańskie bitwy, które w kształt zaklęłarozgłośna sława. B y ł a Troja, lecz suntlacrimae rerum wciąż materią sztuki, jak w „Trojanach” Berlioza, którychpremierę właśnie przygotowała (11 stycznia) Opera Narodowa. I porzucona królowaznowu przeklnie Eneasza.

Kiedy płacze Dydona, płaczemyrazem z nią; kiedy rozpacza, my jej towarzyszymy; kiedy przeklina – razem z niązstępujemy do piekła.

(…) Z płomieni cię będę czeluści

Ścigać, gdy dusza zimne twe ciałoopuści,

Jak cień zgonię cię wszędy, karanieprzewlekła

Dojdzieć, zdrajco! – Wieść o niejusłyszę z dna piekła!

(Eneida)

Inspiracją może być wszystko

2011-01-08T11:05:00.004+01:00

Udzieliłam wywiadu :)

NOWa Gazeta Biłgorajska - Kiedy powstał Pani pierwszy wiersz?

Iwona Danuta Startek - Pierwszy wiersz napisałam, będąc w szkolepodstawowej. Nie miało to żadnego znaczenia dla późniejszej mojejtwórczości. Ani jego forma, ani tematyka nie zasługuje na uwagę. Zwyczajny uczniowski wierszyk. Późniejjeszcze w czasach szkolnych pisałam coś od czasu do czasu, ale na poważnie zajęłam się poezją dopiero po ukończeniu studiów.Wtedy świadomie zadecydowałam, że będę pisała stale, że będę rozwijać swójwarsztat, że jest to ta dziedzina sztuki, którą będę się parać.

NGB - Na kiedy więc przypadł Pani debiut?

IDS - W biografiach twórczychprzyjęło się za początek uznawać datę debiutu prasowego czy książkowego. W moimprzypadku jest to rok 1991, w którym równolegle zadebiutowałam w dwóchregionalnych gazetach. Wiersz „gałązka głogu” ukazał się w 6. numerze „Tanwi”1991 r., natomiast „Głos ZiemiKraśnickiej” w 9. numerze tegoż roku opublikował dwa wiersze: „Parki” oraz „mójdzień”.

NGB - Jaka jest tematyka Pani wierszy?

IDS - Kwestia tematyki mojejtwórczości dla mnie samej, jako autorki, jest skomplikowana i powinni się oniej wypowiadać raczej czytelnicy. Przejrzenie tomików, które wydałam pozwoli poczynić pewne konstatacje izauważyć wyróżniające się tematy. Niemniej osobiście żadnego z owych wątków aninie uważam za najważniejszy, ani też żadnego nie umniejszam. Na pewno da się dostrzec liczną grupę utworównawiązujących do szeroko rozumianej tematyki kresowej. Jednakże czy to w aurze kresowej, czypejzażowej, czy w utworach wyrastających z inspiracji innymi dziedzinamisztuki, z życiowych obserwacji czy przeżyć, zawsze chodzi o to, żeby tekst byłponadczasowy. Nie piszę wierszyokolicznościowych, poezja nie jest do opisywania stanu bieżącego ani mojegoosobistego życia, ani życia społecznego. Dlatego dość wyraźny jest kontekstfilozoficzny i etyczny moich wierszy.

NGB - Jak przebiega proces tworzenia wiersza?

IDS - . Zdradzanie tajemnicprocesu twórczego uważam za zbędne. To nie jest temat do opowiadania. Procestwórczy jest sprawą indywidualną nie tylko każdego autora, ale nawet wodniesieniu do każdego wiersza. Nie ma reguły. Każdy wiersz powstaje inaczej, zinnych pobudek, ma swoje specyficzne inspiracje. Cokolwiek się na ten tematpowie, będzie niepełne i mylące. Z tegoteż powodu uważam, że nie istnieje żadna recepta na uprawianie poezji. Każdyautor musi poszukiwać własnej drogi.

Mogę tylko powiedzieć, żenad wierszem, jak nad każdym dziełem artystycznym, trzeba trochę popracować. Onsię nie bierze z niczego, z sufitu, bez wysiłku. Wiersz powstaje czasem bardzo długo,bywa wielokrotnie przerabiany, szuka się odpowiedniego wyrazu, konstrukcjimetrycznej, buduje określoną kompozycję. Wymaga to intelektualnego wysiłku iczasu.

NGB - Skąd czerpie Pani inspirację do napisania wiersza?

IDS - Inspiracją może byćwszystko: rozmowa z kimś, przeczytana książka czy artykuł, czasem nawet jednozdanie, muzyka, obraz, wydarzenie, pejzaż, całe otoczenie, jakieś zaobserwowanezjawisko…. Dlatego to nie inspiracje zewnętrzne są najważniejsze, ale sposóbpatrzenia na nie. Przecież wszyscyżyjemy w tym samym świecie, stykamy się z tymi samymi ludźmi i dotykają nas tesame wydarzenia, ale tylko nieliczni są poetami. Nie dlatego, że żyją w innejrzeczywistości, lecz dlatego, że inaczej na nią patrzą i inaczej ją rozumieją.

NGB - Jakie są Pani najważniejsze sukcesy na tym polu?

IDS - Od czasu debiutu, czyli roku1991, zdobyłam ponad trzydzieści nagród w ogólnopolskich konkursach zatwórczość literacką, nie tylko poetycką. Łatwo policzyć, że właściwie co roku wpadajakaś nagroda czy wyróżnienie, a bywają lata, że pojawia się ich kilka. Najbardziejprestiżowe są oczywiście nagrody główne:

I miejscew Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim Cztery Pory Roku w Parku Narodowym „BoryTucholskie” – 2010 r., ZłotyRadomir w VI Otwartym Konkursie Poezji im. Zbigniewa Herberta w Radomiu – 2008r., I miejscew III Ogólnopolskim konkursie Poetyckim im. Władysława Sebyły w Kłobucku – 2008r., I miejscew XVI Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim „U progu Kresów” w Chełmie – 2004 r., I miejscew XV Ogólnopolskim Konkursie Literackim na wypowiedź o Bolesławie Leśmianie wIłży – 2002 r.

NGB - Jednak to nie wszystkie osiągnięcia?

IDS - Do tego dochodzą nagrodydrugi i trzecie, w niektórych konkursachbyłam laureatką kilkakrotnie, np. w Chełmie czterokrotnie, w Iłży trzykrotnie,w Zielonej Górze trzykrotnie zdobywałam nagrody za poezję i raz za prozę. Odkąd prowadzę blog literacki, zapisuję w nimna bieżąco nie tylko swoje osiągnięcia, ale też nagrodzone wiersze, recenzjeoraz opisuję działalność Biłgorajskiej Plejady Literackiej, której jestemwspółzałożycielką.

Do osiągnięć należy też zaliczyć opublikowaniemojej twórczości w najbardziej prestiżowych ogólnopolskich czasopismachliterackich i społecznych, jak „Odra”, „Więź”, „Integracje” oraz stałąwieloletnią współpracę z redakcją czasopisma polonijnego „Listy z Daleka”,wydawanego w Belgii.

NGB - Dziękuję za rozmowę.

NOWa Gazeta Biłorajska. Tygodnik Lokalny, nr 51/2010 r.

Puszcza Solska

Kolumnadą katedr leśnych wyrosły

w górę, pnąc się dumnie, między obłoki

poszarpane wiatrem, mknące przed wzrokiem,

na przekór im trwają, polskie sosny.

Brązowymi pniami zawrotnie proste

wznoszą, uciekając z cienia, namioty

zielone, nieszczelne, z promieni złotych

od igły do igły rozpięte mosty.

Od piasku do nieba, wzwyż, utrącone

przez lata gałęzie, kikuty ramion,

chroniły tę ziemię, teraz zmęczone

wspominają przeszłość, nie tęskniąc za nią,

trwalsze niż historia. Początek i koniec

pamięci naszej w nich, one nie skłamią.

NOWa Gazeta Biłorajska. Tygodnik Lokalny, nr 51/2010 r.

Haniu, specjalnie dla Ciebie to wklejam. Wiem, że tu zaglądasz :)

noworoczne plany

2011-01-01T00:30:00.000+01:00

spróbujmy abstrakcji

w karnawale zdejmę maskę

i Diogenes znajdzie wreszcie człowieka

do Wielkanocy schudnę

i zrobię porządek w szafach

potem wygram milion w totolotka

odwiedzę koleżankę w Nowym Jorku

powieszę nad biurkiem

"Babie lato" Chełmońskiego

zaśpiewam arię z Upiorem w operze

i przestanę bać się myszy

wróćmy do pewników

rok przeminie

podatki wzrosną

Lidia Kotuła

kanonada

2011-01-01T00:06:00.002+01:00

kanonada

niebo nad miastem zakwitło

pióropuszami

Kultura i autorytety

2010-12-28T16:19:00.003+01:00

Powiada się, że czasy są złe, żeautorytety upadły. Od dwustu lat kultura europejska stale kwestionuje autorytetjako zasadę właściwą dojrzałemu człowiekowi. Dorosłość to opieranie się nasamym sobie, wybieranie własnej ścieżki, podążanie własną drogą. Nikt i nic niemoże, nie powinno dyktować rozwiązań, ferować ostatecznych ocen, zwłaszcza wsferze zjawisk tak niejednoznacznych, jak kultura. Jeśli pominąć socjologicznei polityczne definicje autorytetu jak źródła władzy uprawniającego dokierowania innymi poprzez, najczęściej zinstytucjonalizowane, jego formy, to wodniesieniu do szeroko pojętej kultury posiadanie autorytetu jest wynikiemindywidualnych walorów osobowości, zalet charakteru i umysłu, osobistej charyzmy,które przyciągają, wzbudzają szacunek i poważanie, często też podziw isympatię. Tak pojęty autorytet ma charakter psychospołeczny i indywidualnyzarazem; jest uważany za takiego przez grupę osób o podobnych zainteresowaniachlub środowisko zawodowe, ze względu na przynależność pokoleniową lub zasóbposiadanego życiowego doświadczenia i wiedzy.

Początków wiedzy należy szukać, jakzauważa Krzysztof Pomian, w rozwoju kolekcjonerstwa, w zbieraniu tego, costare. I chociaż budowanie kolekcji spełniało różnorakie funkcje: prestiżową,ekonomiczną, poznawczą, estetyczną – w efekcie pozwalało na gromadzenie wiedzypotrzebnej, żeby umieć rozpoznawać to, co wartościowe od bezwartościowego. Takczy inaczej, gromadzenie kolekcji, jak i gromadzenie wiedzy wymaga czasu.Autorytet także nie jest dziełem jednego dnia czy nawet roku. Budowanie go trwalatami na podobieństwo wznoszenia monumentalnej budowli wspartej na solidnychfundamentach. Fundamenty są niewidoczne, trzeba się najpierw głęboko wkopać: wtradycję, w historię, w to, co było, jak w ziemię nawarstwianą przez wieki. Ijeśli nawet, budując gmach kultury współczesnej, odrzucimy to czy owo,trzeba w i e d z i e ć, co się odrzuca ico proponuje w zamian.

Człowiekowi współczesnemu tej elementarnej wiedzy po prostu brakuje. Stąd„Carmen” nie jest znana jako opera Bizeta, ale fajna melodia z reklamy środkaczyszczącego najgorsze zabrudzenia w kuchni; słynne „ociec, prać” nie jest jużcytatem z Sienkiewicza, tylko zabawną nazwą proszku do prania; „Oda do radości”nie ma za autora Beethovena i nie jest fragmentem IX Symfonii, lecz piosenkąEurowizji.

LewTołstoj uważał, że wiedza daje pokorę. Dlatego im większą ktoś ma wiedzę, tymtrudniej wykreować go na powszechnie akceptowany autorytet. Jak na licznychprzykładach dowodzi w swojej książce Francis Wheen, największymi, aprzynajmniej najbardziej opłacalnymi autorytetami współczesności są po prostuautorzy bredni. Odpowiednio opakowana i sprzedawana głupota przynosi milionowezyski. No i mamy Hiltonki, Dody, Jole i inne różowe królowe, których udane imniej udane repliki spotkać można wszędzie, nie tylko na balu przebierańców.

Brakwiedzy, na której gromadzenie nikt dzisiaj nie ma czasu, spowodował namnożenie się autorytetów. Cokrok to autorytet. Nie sposób przeżyć dnia, żeby na jakiś się nie natknąć.Wszyscy przekonują, że są właśnie tymi, którzy najlepiej znają się na rzeczy.Utwierdza ich w tym przekonaniu niesłychana łatwość puszczenia w obieg swoich bredni, jak udowadniaAndrew Keen w „Kulcie amatora”. Głosy internautów w sieci, mimo pozorówożywionej dyskusji, są w istocie krótszymi lub dłuższymi monologami. Wanonimowej masie rozmówców nie ma autorytetów i każdy na równych prawach głosiswoją wizję świata. Wszyscy mają rację. Brak kryteriów rozróżniania zaciera wszelkie różnice. Gdzie nie maprawdy, nikt nie błądzi.

Masa,masa, masa, brak różnic – kimkolwiek byśmy byli – jesteśmy tacy sami: kobiety,mężczyźni, dzieci, dorośli, konserwatyści, liberałowie, artyści i pacyfiści,uczeni i nieuki... o, przepraszam, wykształceni inaczej. Wdemokratycznym państwie równości nie ma autorytetów, bo opinia większości grupy– społeczeństwa – stada – którzy znają się mniej w danej kwestii, wygra zawszew głosowaniu z tymi, którzy znają się lepiej, a tych jest zawsze mniejszość!Nieuchronnie spadamy na samo dno kultury, wiedzy, umiejętności, zdrowegorozsądku. Człowiek współczesny, nieprzygotowany do udźwignięcia wymagającejdojrzałości, nieumiejący radzić sobie z samotnością, polegając na opiniiwiększości, skazał się na posłuszeństwo wobec pseudoautorytetów celebrytów zPudelka. Tylko w społeczeństwiedemokratycznym jest możliwe, że gwiazdka z „Idola”, o wiedzy historycznejograniczonej do historii swojego występu w programie, wypowiada się jakoautorytet w sprawach polityki państwowej przy entuzjastycznym aplauziezgromadzonej w studiu publiczności.

Krzywą sondaży popularności programów telewizyjnych równie dobrze można nazwaćwykresem pustki wewnętrznej. Oglądalność jest najmocniejszym argumentem inajwiększym autorytetem decydującym o programach. Nie chodzi przecież o to, coważne, piękne, słuszne, prawdziwe, ale o to, co nam się podoba. Co podoba sięwiększości. Nieprawda więc, że autorytetów nie ma. Przeciwnie – mamy ich wnadmiarze.

„Jeślicoś nie jest popularne, nie jest kulturą”, przytacza Wiesław Godzic motto zpewnej konferencji w Stanach Zjednoczonych. Kulturą więc jest to, co d z i s i a j trendy, na topie i cool. Sezonowi prorocy kultury dnia dzisiejszegopojawiają się równie szybko, jak nieoczekiwanie znikają. Im więcej esemesów wysłanych przez widzów nauczestnika programu tanecznego, tym dłużej będzie oglądany; im więcejwłączonych telewizorów w porze emisji najdłuższego i najgłupszego serialu, tymwięcej odcinków jeszcze będzie; im więcej sprzedanych egzemplarzy kolejnejpowieści o niczym, tym dłużej trwa złudzenie, że jeszcze żyjemy w erzeGutenberga.

TomaszKozłowski wyodrębnił myślenie linearne, odchodzące w przeszłość, wanachroniczną niepotrzebną umiejętność współczesnych analfabetów wychowanych natelewizji, reklamach i Internecie. Jego przeciwieństwem jest myślenie obrazowe,czy raczej obrazkowe, którego szczytem jest przeczytanie i zrozumienie prostegozdania pojedynczego w coraz bardziej przypominających komiksy gazetach.Konsument się męczy po prostu i trudnej rzeczy, wymagającej, nie daj, Boże, głębszego namysłu – nie kupi. Zatrzymani na poziomie doznań i oczekiwańtrzylatka, szukamy tylko przyjemnych wrażeń. Potęgę smaku zastąpiła potęgadobrego samopoczucia i samozadowolenia.

Z„autorytetami” współczesności nie można wejść w jakiekolwiek relacje poza jedną– bezmyślnego naśladownictwa. Wszyscy czytają to samo, oglądają to samo (bo np.bardziej wartościowe programy uznane za zbyt egzotyczne dla przeciętnegoodbiorcy zostały przesunięte w pasmo, wedle terminologii Kazimierza Kutza, „telewizji dla nietoperzy”), ubierają się taksamo i nawet to samo jedzą. Nie można z nimi dyskutować, gdyż nie ma jużjęzyka, w którym dałoby się wyrazić zróżnicowane poglądy. Nie można z nimidyskutować także dlatego, że zanim się zada pytanie i doczeka odpowiedzi,pseudoautoryet schodzi ze sceny, a w kolejce już czeka setka innych.Paradoksalnie, postępująca demokratyzacja połączona z cywilizacyjnym rozwojem,przeobrażenie świata odrębnych kultur w jedną globalną zunifikowaną wioskęspowodowało, że głos prawdziwych autorytetów zamilkł. Bachtinowska kulturadialogu przestała istnieć.

Kultura, prawdziwa kultura nie znosiautorytetów. Ma i powinna mieć swoich Mistrzów. Tych podziwiają uczniowie,adepci sztuki bycia sobą, a potem odchodzą w swoją własną drogę. Taka powinnabyć naturalna kolej rzeczy. W momencie, gdy Mistrz staje się autorytetem odwszystkiego i dla wszystkich, z reguły nie bez wydatnego udziału telewizji,przestaje być nim dla równych sobie. Aktor staje się autorytetem, gdy zamiast orolę, pyta się go o rady w sprawie urządzania domu, przygotowywaniaświątecznego stołu i zasady wychowywania dzieci. Pisarz z staje sięautorytetem, gdy zamiast pisać i mówić o swojej książce, z piedestałutelewizyjnego studia i w świetle jupiterów snuje polityczne proroctwa. Wkonsekwencji nikt nie jest tym, za kogo się podaje, za to wszyscy sąautorytetami.

Mistrz, który staje się autorytetem dlamas, kamienieje i kamienieje jego dzieło, staje się pomnikiem, na który, conajwyżej, srają ptaki. A cóż nam po kamieniach? Przeobrażają się z czasem wruiny.

Pozostaje pytanie o sens ewentualnegoprzywracania roli autorytetu w kulturze. Nawet jeśli byłoby to w jakimś stopniumożliwe, kandydaci do tej roli chyba powtórzyliby za Ryszardem Legutką: „Powiemkrótko – masowa rozrywka i masowa kultura doskonale sobie poradzą beze mnie...”

Listy z daleka, nr 70/ czerwiec 2009

powrót z Pasterki

2010-12-25T13:37:00.000+01:00

powrót z Pasterki

w światłach ulicznych lamp

szklą się chodniki

w rybnym

2010-12-21T19:04:00.001+01:00

w rybnym

plusk i ruchome siatki

na wadze

Sugestia Artura:

w rybnym
podskakujące reklamówki
na wadze

Moja wersja depresyjna;)

w rybnym
we wzburzonej wodzie
otwarte pyszczki

zanim wzejdzie świt

2010-12-16T11:26:00.002+01:00

Niepoważnie o muzyce poważnej

2010-12-14T21:59:00.000+01:00

Jaka jest różnica między Bogiem a dyrygentem?

Bóg wie, że nie jest dyrygentem.

Jaka jest różnica między dyrygentem a terrorystą?

Z terrorystą możesz negocjować.

Ilu tenorów potrzeba do wymiany żarówki?

Żadnego. Oni po prostu ukradną cudze światło.

Ilu kontratenorów potrzeba do wymiany żarówki?

Dwóch: jeden do wkręcenia żarówki, a drugi, żeby powiedzieć: "Czy to nie jest dla ciebie za wysoko?"

Dlaczego warto być kontratenorem?

Bo ma się dużo czasu na rozmowy podczas solówek sopranu.

Czy znasz muzyczną terminologię?

tryl - muzyczny odpowiednik napadu padaczkowego

vibrato - używane przez śpiewaków, aby ukryć fakt, że są w niewłaściwej tonacji

tempo - miejsce, od którego zaczyna się ból głowy

lamentoso - chusteczka

sopran koloraturowy - piosenkarka, która ma wielki problem ze znalezieniem odpowiedniego tonu, ale ma mnóstwo czasu na poszukiwania

samotna stokrotka

2010-12-14T14:46:00.001+01:00

Andreas Scholl

2010-12-12T12:07:00.001+01:00

Od tygodnia słucham na okrągło :)

Cold genius song z III aktu opery King Arthur Henry`ego Purcella, libretto John Dryden

What power art thou, who from below

has made me rise unwillingly and slow

from beds of everlasting snow?

See`st thou not how stiff and wondrous old,

far unfit to bear the bitter cold,

I can scarcely move or draw my breath?

Let me freeze again to death.

W sam raz na zimową porę. Cudowne. Tu można posłuchać i zobaczyć.

http://www.youtube.com/watch?v=JPrGUYlG5XA

jasność

2010-12-11T16:38:00.000+01:00

zimowy spacer

2010-12-11T16:31:00.001+01:00

zamarznięty

2010-12-10T17:59:00.000+01:00

zamarznięty
zimny śnieg na rzęsach -
pozwól zostać

wszędzie biało

2010-12-03T12:38:00.000+01:00

wszędzie biało
spijam śmietankę
z czarnej kawy

W stronę Schulza

2010-11-25T20:15:00.001+01:00

W stronę Schulza to tytuł wystawy prezentowanej w Muzeum Lubelskim na Zamku. Od początku jej otwarcia miałam zamiar ją zobaczyć i wreszcie się udało. To już trzecia z kolei, zamykająca tryptykowy projekt, wystawa na Zamku poświęcona osobie i twórczości Brunona Schulza. Po Drohobyczu bez Schulza i W kręgu Schulza teraz zaprezentowano szereg dzieł najwybitniejszych polskich twórców inspirowanych Schulzem, nawiązujących do jego oryginalnej kreski i malarskiego widzenia człowieka oraz jemu poświęconych, zadedykowanych. Żeby nie być gołosłownym: wśród zgromadzonych dzieł mamy nazwiska takie, jak Beksiński, Dwurnik, Dudziński, Dumała, Kantor, Maśluszczak, Mitoraj, Myjak, Olbiński, Starowieyski, Duda Gracz, Lebenstein, Horowitz... Towarzystwo naprawdę znakomite!

Wystawie towarzyszy kilkunastominutowy film dokumentalny o współczesnym Drohobyczu, a całość zwiedza się na tle przepięknej, nastrojowej muzyki inspirowanej rozpoznawalną dla kultury żydowskiej rytmiką i instrumentacją, skomponowanej przez Jerzego Satanowskiego.

I oczywiście, bo jakże by mogło być inaczej, są manekiny: komiczne postacie w cyrkowych kapeluszach, zadumana kobieta pod kamienną ścianą, siedzący na krześle ktoś jakby rzemieślnik, na tle gruzów ustawione kamienne płyty nagrobne z kirkutu. Wejście do głębszych sal wystawowych, zmuszające do przejścia korytarzem z przyciemnionym światłem, manekinowymi postaciami wprowadza w stan nieco przygnębiający, niemal żałobny. Mimo wszystko wolałam oglądać obrazy, rysunki, grafiki, które świadczą nie tyle o zamkniętym rozdziale sztuki pod nazwą "Schulz", co o wciąż żywej inspiracji płynącej z jego dorobku.

Spodobał mi się obraz Edwarda Dwurnika zatytułowany po prostu Drohobycz. Zdjęcie zrobione telefonem komórkowym i w dodatku z moimi miernymi umiejętnościami nie oddaje w pełni klimatu kresowego miasteczka, jakie staje się naszym udziałem, gdy się na nie spogląda. W pewnym stopniu skojarzyły mi się z nim naiwne obrazki Nikifora, jego Stanisławów w zakrzywionej perspektywie, jakiś dworzec kolejowy w otoczeniu kamieniczek.

Z twórczością Franciszka Maśluszczaka już się kiedyś spotkałam w Nadrzeczu, a tutaj znalazłam dwa obrazy zachwycające baśniową atmosferą, przypominającą w dużym stopniu malarstwo innego artysty o kresowych korzeniach - Marka Chagalla.

Pierwszy z nich, Dorożka, to niemal ilustracja do Zaczarowanej dorożki Gałczyńskiego, tylko że postać siedząca jako pasażer przypomina Schulza ze znanych portretów i zdjęć.

Drugi obraz - Schulz - już bezpośrednio w tytule nie pozostawia wątpliwości, skąd i z kogo Maśluszczak czerpie inspiracje dla swojego kolorowego, dziwnie magicznego malarstwa.

Rafała Olbińskiego znam raczej jako autora niesamowitych, przełamujących granice wyobraźni grafik komputerowych niż malarza posługującego się pędzlem czy autora ręcznych rysunków. Z zaskoczeniem więc znalazłam na wystawie cykl zatytułowany Nieodparty urok Adeli z czytelnymi aluzjami do Schulzowskich Sklepów cynamonowych. Wybrałam spośród nich według mnie najbardziej ulotny i dowcipny.

Na Zamku wystawa potrwa jeszcze klika dni, do końca listopada. Czy pojedzie gdzieś dalej, nie wiem, bo przecież była już w Krakowie, w Gdańsku, była też za granicą: we Lwowie, w Pradze, Odessie, Tel Avivie. Na pewno warto ją zobaczyć. I warto mieć ze sobą lepszy aparat fotograficzny ;)

Folder informacyjny wystawy

No i klops, bo zapomniałam czy ja tu stoję na tle obrazów Dwurnika czy Starowieyskiego? Marny ze mnie znawca malarstwa:(

kończy się dzień

2010-11-24T22:53:00.000+01:00

kończy się dzień

Orfeusz wciąż woła

swoją Eurydykę

Cecyliańskie pieśni

2010-11-24T14:19:00.000+01:00

XIII Koncert Cecyliański w ostatnią niedzielę roku liturgicznego przypomniał znane i mniej znane pieśni wykonane przez sześć chórów. Cztery z Biłgoraja: Chór „Cantate Deo” z parafiiśw. Marii Magdaleny, Chór „Cordis” z parafii Wniebowzięcia NMP, Chór z parafiiśw. Jerzego, Chór Męski „Echo” oraz dwa zamiejscowe: Chór z parafii św. Jana Nepomucena we Frampolu oraz Chór Ziemi Chełmskiej „Hejnał” im. Mieczysława Niedźwiedzkiego. Historia i dorobek artystyczny chórów bardzo różny: od zaledwie rok działającego Chóru parafii św. Jerzego po najstarszy chór z Frampola działający od 111 lat.

Wyjątkowo koncert odbył się w BCK, a nie jak zwykle w którymś z kościołów, ponoć ze względu na to, że mogłoby to przeszkodzić w wyborach. Nie bardzo rozumiem, jak miałoby to przeszkodzić i za kim agitowałyby takie pieśni, jak "Alleluja" Haendla czy "Gaude Mater, Polonia" czy "Hymn ku czci Świętej Cecylii", ale i w tej kuriozalnej decyzji są pozytywne aspekty. Przede wszystkim nie wszystkie kościoły są jednakowo pojemne i zdarzało się, że w poprzednich latach część widzów musiała stać. Tym razem nie było problemów z miejscami siedzącymi. A po drugie, jednak sprawniej idzie wchodzenie na scenę i schodzenie po koncercie, gdy nie trzeba się przepychać środkiem kościelnej nawy.

Można więc powiedzieć, że koncert się udał, mimo że BCK znajduje się w przededniu przeprowadzki do tymczasowej siedziby. Repertuarowo również trafić mógł w różne, mniej i bardziej wyrafinowane gusta. Znane pieśni, jak "Laudate Dominum", "Alleluja" zebrały duże i głośne oklaski. Dla mniej obytych z łaciną łatwiejsza w odbiorze była zapewne popularna "Barka". Na zakończenie zaś wszystkie połączone chóry wykonały "Gaude Mater, Polonia".

Trochę może szkoda, że zabrakło świątynnej atmosfery, bardziej pasującej do charakteru utworów. Muzyka religijna, pieśni o bardzo starej, wiekowej tradycji na pewno inaczej są odbierane w przestrzeni, do której zostały przeznaczone. Sakralna sztuka plastyczna i architektoniczna wraz z muzyką tworzą harmonijne połączenie artystycznych wrażeń, których gdzie indziej w takim kształcie uzyskać nie można.

wczesny zmierzch

2010-11-22T16:36:00.000+01:00

wczesny zmierzch

w gęstniejącym mroku

gaśnie światło dnia

Muzyka i Śmierć

2010-11-14T00:05:00.005+01:00

     Kończy się Rok Chopinowski. Jednym z najważniejszych wydarzeń przewidzianych w związku z jego obchodami był balet Chopin, artysta romantyczny w Operze Narodowej. I chociaż muzyka Chopina będzie mi towarzyszyć zawsze, obejrzeniem baletu zakończyłam moje osobiste obchody 200. rocznicy urodzin kompozytora. W listopadowy wieczór obejrzałam wersję jedną z co najmniej trzech. Wersję, ponieważ w obsadzie głownych postaci: Fryderyka Chopina, Damy (czyli George Sand), Matki, Siostry, Śmierci, Muzyki - przewidziano po dwoje, a nawet i troje solistów. Stąd, mieszkając jak ja, 300 km od Warszawy, nie wiadomo, na jaką trafi się konfigurację. Chyba mi się udało, ponieważ z kilku różnych recenzji zamieszczonych tu i ówdzie można wywnioskować, że Sergey Popov jako Fryderyk, Dominika Krysztoforska jako Dama (George Sand) i Sergey Basalaev jako Śmierć stworzyli kreacje najlepsze, a właśnie oni wystapili 6 listopada.
     Dwuczęściowy balet ułożony przez Patrice`a Barta do muzyki różnych kompozytorów, oprócz Chopina oczywiście, także Berlioza, Liszta, Schumanna, de Falli czy Lapunowa przedstawia w zarysie skrótową biografię Fryderyka z wyraźnie zaznaczonymi momentami zwrotnymi, jak dzieciństwo, koncert w Pałacu Namiestnikowskim, powstanie listopadowe, przyjazd do Paryża i poznanie Schumanna, poznanie George Sand, romas, Majorka, choroba, samotna śmierć. Cała historia bardzo czytelna, wyrazista, jednoznaczna. Może przerysowana, jak scena śmierci powstańców - mimo wszystko szereg rosyjskich żołnierzy z karabinami wycelowanymi najpierw w widownię, a potem w umierających powstańców skojarzył mi się w pierwszym momencie z Armią Sowiecką i Katyniem, co na pewno nie było zamierzeniem choreografa.
     Całość jednak pięknie ułożona pod względem muzycznym, z bardzo emocjonalnym librettem Antoniego Libery, wyraźnie podporządkowana została nadrzędnemu motywowi: rozdarciu Chopina między powołaniem do poświęcenia się Muzyce, a fatalną siłą przyciągania Śmierci. Można powiedzieć, że Chopin całe swe krótkie życie tańczył z nimi obiema, jak symbolicznie zostało to pokazane w jednej ze scen, kiedy Fryderyk-Popov porwany zostaje w taneczny wir przez Muzykę i Śmierć, jakby chciały go sobie nawzajem wydrzeć i zawłaszczyć. Ten potrójny, somnambuliczny taniec wywarł na mnie największe wrażenie.
     Inna przejmująca scena to pieśń żałobna Na lagunach (Sur les lagunes Hectora Berlioza) w wykonaniu Agnieszki Rehlis (mezzosopran). Od tego momentu staje się jasne, że w życiowym zmaganiu kompozytora śmierć będzie górą. Chociaż, czy rzeczywiście? Kiedy chory Fryderyk w ostatnim tanecznym pas pada martwy, a jego ciało wraz z całą niemal sceną przykrywa opadający z wolna olbrzymi kir, na chwilę pojawia się zwiewna Muzyka (Ewa Nowak) tańcząc nad zmarłym - na pożegnanie? A może na powitanie duszy kompozytora, któremu już nic nie przeszkodzi tańczyć tylko z nią?
     Jeśli kiedyś zastanawiałam się, czym dla mnie, laika, jest balet, to po tym spektaklu znalazłam odpowiedź. Jest to taniec życia. Dlatego wyżej cenię choreografię ułożoną do muzyki w zamierzeniu niescenicznej, nie komponowanej pod tancerza. Bo co innego, gdy kompozytor pisze balet, od razu nie tylko słysząc, ale i wyobrażając sobie jej wykonanie choreograficzne. Gdy zaś jest tylko muzyka, a trzeba do niej stworzyć układ taneczny całkowicie nowy, nieprzewidziany, oglądanie efektów może być zaskakujące i inspirujące. Mnie taki rodzaj tańca odpowiada najbardziej.