17 lis 2026

Aforyzmy 31

W naśladowaniu idoli popkultury coraz więcej osób traci swoją osobowość i oryginalność.

Patrzenie na zło nie sprawia, że stajemy się gorsi ani podziwianie dobra nie spowoduje, że staniemy się lepsi. 

Usilnie snując plany o lepszej przyszłości, nie doceniamy tego, co mamy dziś. 

Człowiek wymyślił zegary, żeby zapanować nad czasem, a to zegarki wzięły nas w niewolę i decydują o harmonogramie naszych dni.

Gdybyśmy znali swoją przyszłość, nudna przewidywalność zabiłaby chęć do życia. 

Człowiek pierwotny musiał wyjść z jaskini, aby żyć; współczesna cywilizacja pozwala żyć bez wychodzenia z domu. 

Siła złudzenia objawia się najmocniej wtedy, gdy człowiek bardziej ceni pieniądze niż to, co może za nie kupić.

Nigdy nie przestajemy być dziećmi; zmieniają się tylko nasze zabawki. 

Większy telewizor na ścianie nie zapewni szerszego spojrzenia na świat. 

Cudze buty nigdy nie będą tak wygodne jak własne. 

13 lis 2026

otulam się

otulam się ciszą
owijam w białe koronki 
nawlekam złotą nić wspomnień
rozwijam taśmy rozmów i uśmiechów
jeszcze szepty radośnie mruczą
dopala się świeca pachnąca różą
na dnie filiżanki ostatnia kropla
zasycha jak kwiat w zielniku
zasłaniam okna gaszę światło
ostatnie odgłosy cichną w kątach
na dnie oka otwieram sezam
nieprzebranych skarbów
zaglądam pod wieko skrzyni
zapadam się w ciszę przeszłości

2 lis 2026

haiku zaduszkowe

stary cmentarz
wśród jesiennych liści
wypalony znicz

listopad
coraz dalszy widok
przez wysokie drzewa

Zaduszki
staruszka układa bukiet
z nieśmiertelników

27 paź 2026

Jej noce coraz krótsze - cz. 4

     Nie było w tym żadnej metody poza przekorą bycia nie tam, gdzie tego chcieliby inni. Chciała iść gdzie indziej. Z kimś innym. Noc potrafi łączyć ludzi w nieoczekiwane konfiguracje. Nie liczy się wiek, doświadczenie, zawód, pochodzenie ani zamieszkanie. Tylko ta jedna okoliczność, przypadek, los... Jak zwał, tak zwał. Chwila, w której ktoś rzuca wyzwanie ciemności nocy, a inni się przyłączają.
     Nie pamięta, kto wtedy rzucił hasło: idziemy w miasto, noc taka krótka. Pięcioro autsajderów, którzy przez jedną noc postanowili być razem. Przekrój wieku od dwudziestu do pięćdziesięciu pięciu lat. Kto by pomyślał, że dwudziestolatek będzie z emerytką dyskutował, jakie lokale są jeszcze otwarte późną nocą w małym miasteczku.
       Po zakończonym spektaklu, stojąc przed zamkniętymi drzwiami domu kultury, ustalali trasę wędrówki. Dla niej było to jak odkrywanie nieznanych lądów. Nie była stąd, nie urodziła się tutaj, jak oni. To miasto nie było jej. Była przybyszem z daleka. Zdała się na ich znajomość terenu i wiedzę, gdzie jeszcze znajdą się otwarte drzwi. Zaczęli spokojnie, od herbaciarni. Czy rodzaj herbaty mówi coś o ludziach? Emerytka zamówiła czarną z bergamotką, a najmłodszy z grona rumiankową. Ona sama lubi eksperymentować ze smakami. Zdecydowała się na imbirowo-cynamonową z nutą bergamotki i cytrusów. Pojawiła się jeszcze jaśminowa i anyżkowa. Niezły odlot, gdy się zapachy wymieszały. 
       Czekając aż na stolik wjadą czajniczki, stali się krytykami teatralnymi i omówili wszystkie obejrzane na scenie aktorskie kreacje. Rzecz zgoła niezwykła w dwudziestotysięcznym mieście bez teatru, gdy amatorski zespół wystawia Moliera. Zgodnie przyznali, że tekst w tłumaczeniu Boya-Żeleńskiego dla dzisiejszego widza dość trudny. Trzeba więc było w zrozumieniu zawiłości języka dopomóc odpowiednią mową ciała i plastycznością gestów, z czego większość aktorskiej obsady wywiązała się znakomicie. Treść pseudopoetyckich sonetów Trysotyna została tak groteskowo przerysowana gestykulacją, że znaczenie słów było zgoła nieistotne. Rzecz cala została sprowadzona do egzaltacji słuchaczek: Filaminty, Armandy i Belizy oraz rozkoszowania się własnym głosem przez autora owego dziełka. Aktor grający Trysotyna pokazał, nie pierwszy raz zresztą, że nie straszna mu żadna postać i doskonale poradzi sobie nawet w konwencji groteskowej.
      Na docenienie zasłużyły także role Chryzala i Filaminty zbudowane na wyrazistym kontraście charakterów: dominującej silnej osobowości żony i ugodowym, wycofanym nieco zachowaniu męża "pod pantoflem". Rysem nadrzędnym Filaminty jest mocny, wręcz kontraltowy głos przenikający na wskroś przestrzeń sceniczną. Na tym tle postać siostry Chryzala, Belizy, brawurowo zagranej w konwencji ezoterycznej muzy odbierającej wyimaginowane hołdy wielbicieli, wprowadziła na scenę niemal absurdalną poetyckość. Czerwony szal Belizy i taneczne przemykanie po scenie narzucały skojarzenia z postacią Racheli z Wesela.
       Dla uproszczenia monologowych dłużyzn tekst został skrócony na tyle, by intryga i relacje między postaciami pozostały nadal czytelne. Spektakl grany jest bez przerwy, prowokując do humorystycznego odczytania, zgodnie z tytułem, pozornej uczoności. Co prawda tyrada Marcyny o tym, że "nie babska rzecz przewodzić (i ja, choć kobita,/Wiem, że chłop ma we wszystkim górą być) i kwita" trąci myszką, ale pseudouczoność nadal ma się dobrze w różnych kręgach społecznych i środowiskach. Dopijając herbatę zgodzili się wszyscy, że prawdziwa mądrość, jak w każdej epoce, tak i dzisiaj prezentuje się skromnie i nie zabiega o popularność. 
       Na ocenę scenografii zabrakło czasu, bo lokal się zamykał. Wyszli znowu w noc na ulice oświetlone lampami, szukając kolejnego punktu zaczepienia. I znowu to nie młodzież, lecz kobieta 40+ wskazała, gdzie jeszcze można wejść o północy. Lokal był malutki, z zewnątrz oktagonalny. W środku pusto. Zaspana barmanka z fuknięciem wpuściła rozbawione i rozgadane teatralnymi tematami towarzystwo. Stoliki były wyraźnie używane: brudne, zachlapane, niesprzątnięte. Znaleźli jeden najczystszy, ale wymagający przynajmniej ścierki, z którą kelnerka się jednak nie pokwapiła. Zamówili napoje, bo nic więcej już nie było. Kuchnia zamknięta, tylko butelki w rzędach stały gotowe na każde zawołanie. Tutaj kolejna niezwykłość: jeden z młodzieży nie pije alkoholu wcale, jest abstynentem, drugi tylko francuskie wino, którego w tej zapomnianej na odludziu budce nie było, trzecia bierze tabletki i nie może, emerytka wzięła Egri bikaver. A ona? Ona najbardziej lubi swoje własne. Przynajmniej w domu, wieczorem, siedząc pod kocem w bujanym fotelu. A tutaj? Pewnie spróbowałaby absyntu i z niestartych plam na stoliku namalowałaby w stylu Lautreca Belizę w czerwonym szalu tańczącą na stole. Ale absyntu nie było. Plamy nie chciały się układać w wyraziste kształty. Pozostały niewzruszone dyskusją na wysokim szczeblu.
       Rozważania o wyższości - lub niższości - języków. Język angielski to bełkot, francuski skomplikowany. Niemiecki czysty, ale twardy. A jednak każdy język ma swoją specyficzną warstwę dźwiękową i po prostu jakoś brzmi. Nawet gdy się nie rozumie, słyszy się melodię języka, jego wyjątkową prozodię. A ta z kolei albo zachwyca, albo nie; albo ktoś umie wydobyć wszystkie smaczki dźwiękowe, albo je gubi, spłaszcza i tej melodii pozbawia. I nie jest to kwestia nieznajomości zasad  gramatycznych czy słownictwa. Może to kwestia głosu? A raczej językowego słuchu? Najpierw słuch czy najpierw głos? Chyba jednak słuch, bo głos można mieć ustawiony prawidłowo, a nie umieć się nim posługiwać. Aktorzy uczą się ustawienia głosu, ale czy nadal uczą się używać go w zgodzie z właściwościami języka, którym się w filmie posługują? Czy język wypowiedzi, language, nie powinien raczej zachęcać niż zniechęcać do słuchania? Mistrzowie mowy potrafią tak mówić, że nawet nie rozumiejąc, chcemy ich słuchać. Coś w tym jest, że dobry aktor potrafi nawet książkę telefoniczną przeczytać jakby to był sensacyjny dreszczowiec.
       Nie rozstrzygnęli wtedy, który język jest najpiękniejszy. Znowu ich wyproszono. Prawie świtało. Pożegnali się obietnicą ponownego spotkania i dokończenia dyskusji. Dwudziestolatek skończył studia, został poliglotą, zna siedem języków. Drugi młody człowiek, wówczas dwudziestoparoletni abstynent, nadal jest abstynentem, pracuje w fabryce, wieczorami pisze wiersze. Kobieta 40+ dokarmia bezdomne koty. Emerytka nadal jest emerytką. Popełniła niewybaczalną zbrodnię: za długo żyje. Jest więźniem czwartego piętra w bloku bez windy. A ona? Ona wyjechała. Nigdy do drugiego spotkania nie doszło.  
       

22 paź 2026

muzyczne wspomnienia

biłgorajskie suki na straganie, poznałam lutnika, który je wyrabia


dzwony rurowe


grający na lirze korbowej


taka blacha jak wielka patelnia, trzeba  w nią walnąć


płyta zespołu Ars Antiqua de Paris z zasuszoną czterolistną koniczynką w środku


kowalska robota - wieszak z nutami na pięciolinii

18 paź 2026

Konkurs nr 15 - haiku

Konkurs nr 15 u Eddiego, 

moje utwory

w kategorii A) - dialog z haiku Honoraty Sordyl

przylot bocianów
kobieta wspomina
zabawy z dzieciństwa

(4 pkt)


w kategorii B) - dialog z haiku Sławy Sibigi

powrót po latach
przed drogowskazem
stoi wędrowiec

(1 pkt)


w kategorii C) - dialog z haiku Wiesława Karlińskiego

zimowy wieczór
ulicą niesie się zapach
świeżego chleba

(9 pkt - co w efekcie dało szóste miejsce)

TUTAJ pozostałe wyniki w tej kategorii

6 paź 2026

Nastał październik


Październik, Józef Rapacki, pocztówka ok. 1930 r. Domena publiczna


Jesień, Franciszek Stuck, grafika, "Tygodnik Ilustrowany" nr 41, 16 października 1903 r.


W setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki, cegiełka - kartka okolicznościowa z 1917 roku

30 wrz 2026

haiku na koniec września

aromat kawy

codzienne świętowanie

narodzin słońca

 

malarska jesień

zielone, żółte, brązowe

na przemian

 

jesienny alchemik

grzechocą kasztany

w kieszeni

 

koniec sezonu

ostatni kurs taczką

z chwastami

 

koniec lata

wydeptane ścieżki znowu

porasta trawa

  

ostatni trzask

drwal odkłada siekierę

na pniaku


23 wrz 2026

W "Papierowym Żurawiu"

zimowy las
patrzymy na siebie
dwie sarny i ja



Moje haiku w najnowszym numerze "Papierowego Żurawia" nr 1/2026

19 wrz 2026

Aforyzmy 30

Idąc przed siebie, nie zostawiaj za sobą trupów. Gdy dojdziesz do celu, zobaczysz ich twarze.

Najlepszą dietą na odchudzanie jest pusta lodówka.

Grzybiarze są jak szarańcza: zjawiają się chmarą i ani korzonka nie zostawią. 

Współczesne czasy przejdą do historii jako wielki skok powszechnej edukacji: każdy, kto wyrzuca śmieci, materiałoznawstwo ma w małym palcu. 

W szerokiej gamie kuszących atrakcji, promocji i reklam pamiętaj, że możesz też powiedzieć "nie".

Niektórzy tak długo układają szczegółowe plany na każdą godzinę dnia, że brakuje im czasu, żeby je zrealizować. 

Gdyby psy umiały mówić, zagadałyby nas na śmierć; gdyby przemówiły koty,  nadal gadalibyśmy sami do siebie. 

Pomiędzy skokiem w dal a skokiem wzwyż nie ma wielkiej różnicy: po jednym i drugim ląduje się na pupie. 

Wielka kariera nie oznacza wielkiego człowieka.

Nawet wygrana w kasynie może oznaczać przegrane życie.