Najdłuższe
i najkrótsze noce są bardzo podobne. Podczas jednych i drugich nie mierzy się
czasu, a świt tak samo zaskakuje. Która z nocy była najdłuższa? Może ta, kiedy
czuwała przy łóżku uważnie nasłuchując czy coraz cichszy oddech nie urwie się
nagle i nie pozostawi jej w całkowitej ciszy? Noc w noc klęcząc przy łóżku nie dawała sobie
pozwolenia na zmrużenie oka. A kiedy zmęczenie brało górę i mimowolnie powieki
się zamykały i głowa opadała na brzeg materaca, wyjmowała różaniec i bezgłośnie
poruszając wargami odmawiała dziesiątek po dziesiątku. Jedna noc, druga,
trzecia… Jeden tydzień, drugi, trzeci… Miesiąc, drugi, trzeci… Całe trzy
miesiące, kiedy zapomniała, że doba składa się z dni i nocy, z czasu aktywności
i czasu odpoczynku, ze zmierzchów i świtów. Wszystko zlało się w jeden czas czuwania, nasłuchiwania oddechu, wpatrywania się w niespokojnie śpiącą
twarz na poduszce. Na każde zawołanie gotowa własnym ciałem klęcząc
posłużyć za podparcie w bolesnej próbie wstawania, szukania wygodnej pozycji,
kiedy ból nie ustawał nigdy, ale choć trochę stawał się mniej wyczerpujący. Jej
własny ból był nieistotny, bo wiedziała, że minie. Zdrętwiałe nogi i ramiona
wystarczyło rozruszać codziennymi obowiązkami, których dzisiaj już nawet nie
pamięta, aby znowu móc klęczeć przez nocne godziny. Patrzenie na inny ból, którego
nie dawało się niczym uśmierzyć, był o wiele bardziej przerażający.
Ostatnie trzy doby nie spała ani minuty.
Czas zlał się w jeden strumień jak wieczność, która nie ma końca. Trzeciego dnia rankiem,
kiedy zapadła cisza, otworzyła kalendarz i czarną obwódką otoczyła datę. Nie
wyobrażała sobie powrotu do zwykłej naprzemienności nocy i dni. Noce stały się
jej czasem walki z nicością. Stąd ta jej zachłanność. Każda godzina wydawała się
czasem straconym, jeśli trzeba było ją poświęcić na bezproduktywne utrzymanie
świata w ryzach konwenansu. Szła do pracy, bo ludzie się umówili, że taka jest
kolej rzeczy. Praca nadaje życiu sens.
Praca ćwiczy charakter. Praca zmienia świat. Praca stanowi o wolnej woli
człowieka. Puste hasła dla uprawomocnienia systemu, w którym wartością jest
zmęczenie. Przelewanie z pustego w próżne. Kopanie dołów i ich zasypywanie ma
sens tylko wtedy, gdy się jest grabarzem. A ona nie chciała już kopać nikomu niepotrzebnych
dołów, lecz zaspokoić swoją zachłanność na noce wypełnione sensem.
Kiedy dni zostały zaprzęgnięte w powszechny
system pracy zawodowej, tylko noce mogły stać się jej własną walutą. Płaciła
nią za sprzeciw wobec snu, który uczy
umierania. Zachłanność na poznawanie tego, co niepoznane, doznawanie tego,
co ulotne, przeżywanie tego, co nigdy się nie powtórzy wypędzała ją z nocnego
łóżka i prowadziła na dworce, stacje i lotniska. Wszędzie tam, skąd mogła wyruszyć
na spotkanie ze sztuką. Po powrocie z pracy brała już spakowany rano plecak i
wyruszała zatrzymać bieg życia. Ars
longa, vita brevis.
Co to jest opera? To jest takie coś, co
zaczyna się o siódmej, a kiedy po trzech godzinach patrzysz na zegarek, jest
siódma dwadzieścia. Stary dowcip, często powtarzany
zwłaszcza przez tych, którzy na operze
nigdy nie byli. W rzeczywistości jest całkiem odwrotnie. Kiedy Marc Minkowski ze
swoimi Muzykami z Luwru i doborową obsadą przywiózł Alcynę Händla, od pierwszego
taktu Uwertury po ostatnie chóralne Dopo tante amare pene czas płynął
zupełnie inaczej. Händel sprawiedliwie obdzielił postacie popisowymi ariami,
które lecą jedna za drugą, nie dając słuchaczom czasu na wytchnienie, a Minkowski
nie pozwalał na dłuższe przerwy niż wymuszały oklaski zachwyconej publiczności.
A publiczność biła brawo po niemal każdej arii i to wcale nie z nudów. Po
prostu nie można było pozostać obojętnym, kiedy Alcyna-Inga Kalna żali się, że
Ruggiero już nie patrzy na nią z zachwytem, jak dawniej (Si, non quella, non piu bella), albo kiedy Morgana-Veronica Cangemi
od pierwszego wejrzenia ulega urokowi Ricciarda (Tornami a vagheggiar). Dwie instrumentalne solówki: skrzypcowa i
wiolonczelowa (towarzyszące ariom), wyciskało niektórym łzy z oczu. Na widowni
spotkała podobnych sobie zachłannych wielbicieli opery z Paryża, Krakowa,
Warszawy, Monachium i Wiednia. Bo co to
jest opera? Jest to takie coś, co zaczyna się o dwudziestej, a kiedy po
dwudziestu minutach patrzysz na zegarek, jest już po północy.
Podobnie jak wtedy, gdy trzy dni długiego
weekendu przeznaczyła na to, aby pierwszy raz posłuchać jak śpiewa Andreas
Scholl. Nie dopisała wtedy pogoda, która w noc poprzedzającą uraczyła sążnistą
ulewą, a i podczas całego dnia co i rusz nadciągały chmury na przemian z
krótkotrwałymi przebłyskami słońca. Zrobiło się zimno i wietrznie, a wiatr targał
zadaszeniem plenerowej estrady i dosłownie hulał po otwartej przestrzeni, gdzie
siedziała widownia. Kiedy zabrzmiały pierwsze takty i słowa Stabat Mater Vivaldiego, wszystko
ucichło poza głosem śpiewaka i brzmieniem orkiestry. Jej zachłanność została
częściowo zaspokojona aż do następnego występu Scholla, na który pojechała mimo
ryzyka, że następnego dnia nie zdąży do pracy. Ale od czego są nocne pociągi i
samoloty?
Żadna podróż nie
jest zbyt długa, aby posłuchać Ars Antiqua de Paris. Kiedy Joseph Sage daje popis swoich trzech oktaw w Sire, Conte, j`ai viele Colina Museta,
nie myśli się ani o trudach podróży, ani o upływającym czasie. Po koncercie w
zakupionej płycie znalazła zasuszoną czterolistną koniczynkę. Prezent od artysty
dla wielbicielki muzyki. A wielbicielka gotowa zapłacić majątek za kawę. Kawy!
kawy! Królestwo za kawę! Nie brzmi to tak ładnie jak koń, a królestwa też nie
miała, ale jeśli kiedyś zbankrutuje, to przez nią. Bo mieszkać to mogłaby nawet
w szałasie, ale bez kawy?... A myśli krążą, krążą, wyprzedzając czas. Siedząc nad
otwartym kalendarzem rezerwuje terminy, zaznacza dni i godziny, wyjazdy,
odjazdy, przesiadki i miejsca docelowe, gdzie znowu czas przestanie płynąć.
